Δευτέρα, 27 Φεβρουαρίου 2012

κόσμος: Ο επαναστάτης κι ο τουρκολάτρης




 
Τὰ ὀνόματα, ἀγαπητοί μου, λαμβάνουν τὴν σημασίαν ἀπὸ τὴν ἰδιότητα τῶν πραγμάτων, εἰς τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται. Ὅθεν, ἂν τινὰς δὲν γνωρίζει τὸ πρᾶγμα, εἰς οὐδὲν τοῦ χρησιμεύει ἡ ὀνομασία του. Καὶ καθὼς ὁ ἐκ γενετῆς ἀόμματος, προφέροντας τὰ ὀνόματα ὅλων τῶν χρωμάτων, οὐδὲν ἐννοεῖ, ἐπειδὴ δὲν εἶδε ποτὲ τὰ χρώματα, οὕτως καὶ οἱ νῦν Ἕλληνες μὲ τὸ «Πατρὶς» ἄλλο δὲν ἐννοοῦσι, εἰμὴ τὴν γῆν εἰς τὴν ὁποίαν ἐγεννήθησαν, ἐπειδὴ τοὺς λείπει ἡ ἐλευθερία.
__________________________________________________________________________________
 

Κυριακή, 26 Φεβρουαρίου 2012

Ο χορταριασμένος Πύργος της κατσίκας

___________________________________________________________________________________

Pieter Bruegel the Elder (1525-1569) Βέλγος ζωγράφος


The Tower of Babel, 1563 Oil on oak panel, 114 x 155 cm. Kunsthistorisches Museum Wien, Vienna
_________________________________________________________________________________

Αυτό που αισθάνομαι είναι πως η επικράτεια του καφκικού Πύργου καταλαμβάνει μορφοκλασματικά το χώρο. Είναι ένα φράκταλ εγκαταστημένο στο μύχιο χώρο των πάντων. Ακόμα και όσων, μεταξύ των οποίων κι εγώ,  αποστρέφονται αυτή την ίδια τη συνείδηση που υπόκειται των όσων μάλλον ανεπιτυχώς προσπαθώ να περιγράψω. Ορδές δούλων, φαίνεται, πως φέρουν τα γονίδιά μας, τα μιμίδιά μας, τα αρχ- ίδια μας και όλα εκείνα τα –ίδια προς τον Πύργο. Ό,τι είναι δυνατόν να είναι ίδιο με τον Πύργο. Έχω την αίσθηση πως η τάση για επιβολή, για εξουσία, είναι πολύ μικρότερο «κακό», από την τάση για υποδούλωση και μάλλον η τάση για εξουσία είναι το δευτερογενές, το εξ’ αντανακλάσεως «κακό», ενώ το πρωτεύον είναι η τάση για υποδούλωση. Όταν υπάρχουν δισεκατομμύρια που προσφέρονται να υποδουλωθούν, δεν μπορούμε να αναρωτιόμαστε για τους όποιους αδαείς βρεθούν να τους κάνουν το χατίρι να υποδυθούν, με το αζημίωτο που οι ίδιοι οι δούλοι τους προσφέρουν, τους ταγούς τους. Διότι οι ταγοί των δούλων, ανέκαθεν ήταν και τα εξιλαστήρια θύματά τους. Ο Βασιλιάς θυσιαζόταν πάντα στο τέλος της θητείας του. Για να διατηρηθεί στη ζωή, με τους αιώνες κατάφερε να θυσιάζεται ο γιος του, στη θέση του. Δε νομίζω πως μπορούμε να κατηγορήσουμε τους βασιλείς, που μέσα σε τέτοια ήθη και έθιμα, κατάφερναν να επιβιώνουν. Με τη σειρά τους οι γιοί, άρχισαν να ξεπαστρεύουν τους βασιλείς πατέρες τους, για να διατηρηθούν εκείνοι στη ζωή-εξουσία. Σε αυτό το στάδιο ήμασταν την εποχή ακόμα του Θησέα, όταν, μέσω των μαύρων ιστίων που δήθεν «ξέχασε» αναρτημένα, στάθηκε η ποιητική αφορμή για να ονομαστεί το πέλαγος που μας περιβάλλει «Αιγαίο». Το  πέλαγος της κατσίκας. Το κατσικίσιο Πέλαγος. (Αναρωτιέμαι πώς να ονομαζόταν πριν… Αυτή την ονομασία θέλω να μάθω).
___________________________________________________________________________________


The Parable of the Blind Leading the Blind, 1568, Tempera on canvas, 86 x 154 cm, Museo Nazionale di Capodimonte, Nάπολη Ιταλία
 _________________________________________________________________________________

Αν όμως υπάρχει μια θεία τάξη πίσω απ’ όλα αυτά, αν υπάρχει ένα κρυφό νόημα, κάποιος θεϊκός σχεδιασμός, είτε από θεά, είτε από θεό, είτε σύμφωνα με το όποιο επιστημονικό, μυστικιστικό, αποκρυφιστικό, θρησκευτικό ή όποιο άλλο σύστημα, ετούτη την περίοδο έχω την τάση να είμαι εναντίον. Ακόμα και αν η υπέρτατη αλήθεια, είναι αυτό, αποστρέφομαι την ίδια την αλήθεια. Οι ήρωες, λένε, είναι αυτοί που ως μοναδικότητες, δίνουν τη ζωή τους για τους πολλούς. Εγώ, λοιπόν, αναλογίζομαι και προσβλέπω στον ηρωισμό όλων. Θα θαύμαζα πολύ περισσότερο μια ανθρωπότητα ολόκληρη που θα θυσίαζε τη ζωή της για να μπορέσει να βλαστήσει ένα χορτάρι, παρά το χορτάρι που θα ξεραινόταν για να ζήσει η ανθρωπότητα. Θα θαύμαζα την κατσίκα που θα ψόφαγε για να ζήσει το χορτάρι, παρά το υπο μυρικασμόν, θυσιασμένο χορτάρι.

 
Big Fishes Eat Little Fishes, circa 1556, Engraving, 229 x 298 mm. British Museum
____________________________________________________________________


The Misanthrope, 1568

-Να αγαπάμε τους ανθρώπους. Τις μάζες.

-Μια κουβέντα είναι να το λες. Και να θυσιαστείς, είναι μια πράξη.

-Σταυρώθηκε για μας.

-Ε, και; Ποιο το όφελός μας; Τι του χρωστάμε και δεν του το δίνουμε; Ας σταυρωθούμε κι εμείς, να πατσίσουμε.

-Για να θυμόμαστε. Έτσι η ελευθερία δεν περνάει στη λήθη.

- Μα αν είναι να πρέπει να θυμάμαι τους θυσιασμένους για να είμαι ελεύθερος ή να είμαι ελεύθερος επειδή τους το οφείλω, τότε αυτό δεν είναι ελευθερία. Περισσότερο μοιάζει με μνημόνιο αποπληρωμής δανείων. Άσε που μπορώ να θυμάμαι εκατομμύρια ανώνυμων σταυρωμένων, βασανισμένων, παλουκωμένων, προδομένων. Το ότι θα θυμάμαι τη θυσία των επωνύμων, είναι το μαγικό κλειδί που οδηγεί στην ελευθερία; Δηλαδή, αυτό που δεν μπορώ να διανοηθώ μόνος μου, θα το διανοηθώ επειδή θυσιάστηκε ο Λεωνίδας, ήπιε το κώνειο ο Σωκράτης, σταυρώθηκε ο Ιησούς και σουβλίστηκε ο Αθανάσιος Διάκος;

-Μα, έτσι αποκτά οντότητα ο πολιτισμός, η ανθρωπότητα, και παρασύρει το είδος στην εξέλιξη.

-Εντάξει. Το δέχομαι. Δηλαδή ο πολιτισμός και το όραμα αυτού, η ανθρωπότητα, είναι ένα μέσο ανθρωπολογικής εξέλιξης. Σαν κάτι, που από κατσίκια, θα μας μεταμορφώσει με τους αιώνες σε χελιδονόψαρα. Περί αυτού πρόκειται; Πως κάποιοι δεν εννοούν όχι μόνο να ξεκολλήσουν από τον εξελικτικό βάλτο, αλλά προς δικό τους όφελος, έτσι όπως το νοούν και που είναι η διατήρηση της ταυτότητας του είδους τους, προσπαθούν να σωθούν από την – γι αυτούς – λαίλαπα της εξέλιξης, εξολοθρεύοντάς την όπου τη συναντούν; Και μέσω της θυσίας τους, οι ελεύθεροι, μεταλαμπαδεύουν έναν διαρκή αγώνα προς την εξέλιξη του είδους; Αν είναι όμως έτσι, το να αγαπώ τους ανθρώπους, σημαίνει  να θέλω να τους αλλάζω; Και αν κάποιος δεν θέλει να αλλάξει; "Εγώ θέλω να παραμείνω και να πεθάνω δια παντός πιγκουΐνος", θα σου πει. "Μπορώ η το απαγορεύει η πορεία σου προς την εξέλιξη"; Εγώ πιστεύω πως μπορεί. Πως ελευθερία σημαίνει να μπορεί. Πως αγάπη, σημαίνει να κατανοείς τη βούληση του καθενός. Ακόμα και του αέρα.

-Τι γίνεται όμως μ’ εκείνους που θέλουν να είναι οι ελεύθεροι, που δεν μπορούν επειδή κάποιοι τους έχουν επιβάλλει τη δουλεία, και που θέλουν να απελευθερωθούν; Τι γίνεται με τους ελεύθερους πολιορκημένους; Αν κάποιος πέσει στη φωτιά για να ελευθερωθεί ο ίδιος, κι έχει συνδράμει με τη θυσία, τον αγώνα και τη νοημοσύνη του στην απελευθέρωση των πολλών, μαζί με τη βοήθεια των πολλών, αυτό δεν έχει νόημα να το θυμόμαστε; Δεν είναι όμορφο να το θυμόμαστε; Σε θλίβει; Σε ενοχλεί;

-Όχι. Δεν με θλίβει. Με θλίβει το παραμόνιμο «μετά».

-Το βρίσκεις, δηλαδή, μάταιο;

-Μέσα στη ματαιότητά του…

 Όχι.


John William Waterhouse, Αριάδνη 
_______________________________________________________________

κόσμος: Jean-Léon Gérôme

_______________________________________________________

_____________________________________________________________

Jean-Léon Gérôme (1824 – 1904)


Vérité sortant du puits armée de son martinet pour châtier l'humanité, 1896
_______________________________________________________________________________

Σάββατο, 25 Φεβρουαρίου 2012

Χαρακτήρας και έργα της Αθηνάς

_________________________________________________________________________________

Franz Karl Leopold von Klenze (1784-1864) 
Γερμανός αρχιτέκτονας, ζωγράφος και συγγραφέας


Ideale Ansicht der Akropolis und des Areopags in Athen (1846)
Ιδεατή άποψη της Ακρόπολης και του Αρείου Πάγου στην Αθήνα
___________________________________________________________________________

σελ. 93, 94
___________________________________________________________________________


Peter Paul Rubens (1577-1640) Φλαμανδός ζωγράφος:
Auffindung des kleinen Erichthonios durch die Töchter des Kekrops, Η εύρεση του Εριχθόνιου από τις μικρές κόρες του Κέκροπα, 1616, Liechtenstein Museum, Vienna


Γαία. Ρωμαϊκό ανάγλυφο, 13-9 π.Χ. Royal Cast Collection, Copenhagen
___________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________


Η Αθηνά βαστώντας  το ιερό κάνιστρο με τον Εριχθόνιο Όφη. Μάρμαρο. Ρωμαϊκό αντίγραφο της Αυτοκρατορικής περιόδου (1ος / 2ος αι. μ.Χ) ελληνικού πρωτότυπου, πιθανώς του αγάλματος της Αθηνάς Ηφαιστείας του γλύπτη Αλκαμένη. Μουσείο Λούβρου


Κέκροψ



Ομάδα ελλήνων γλυπτών με επικεφαλής το Φειδία (περ.490-430 π.Χ.). Δυτικό αέτωμα του Παρθενώνα (περ.432 π.Χ.) Ο Κέκροπας κάθεται στη γη και στηρίζεται στο αριστερό χέρι του, ενώ η γονατιστή  κόρη του Πάνδροσος τον αγκαλιάζει. Τα σώματα είναι σμιλεμένα στο ίδιο κομμάτι μάρμαρου. Στο σύμπλεγμα ανήκε και ένα φίδι, το οποίο ελισσόταν μπροστά στα πόδια του Κέκροπα.
___________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________


Athena and Arachne. Les METAMORPHOSES D’OVIDE EN LATIN ET FRANÇOIS, DIVISÉES EN XV LIVRES. TRADUCTION DE Mr. PIERRE DU-RYER PARISIEN, DE L’ACADEMIE FRANÇOISE. MDCLXXVII
___________________________________________________________________________


Σχεδιαστική και χρωματική αναπαράσταση αρχιτεκτονικών στοιχείων του Παρθενώνα της Ακρόπολης των Αθηνών

___________________________________________________________________________


Ερεχθείο - Λόφος Ακροπόλεως Αθηνών 


Η ανατολική πρόσοψη του Ερεχθείου.


Η δυτική πρόσοψη του Ερεχθείου.


 Η βόρεια πρόσταση του Ερεχθείου.


 Υποθετική αποκατάσταση των ζωγραφικών παραστάσεων που κοσμούσαν την ζωφόρο και τον τοίχο της βόρειας πρόστασης του Ερεχθείου.

___________________________________________________________________________
σελ.100

σελ. 93, 94, 95, 96, 97, 98, 99, 100
 ___________________________________________________________________________________

Αναπαράσταση του Ερεχθείου. Στον δυτικό προαύλιο χώρο στεγαζόταν η ιερή ελιά που είχε φυτέψει η θεά Αθηνά κατά την διάρκεια της διαμάχης της με τον Ποσειδώνα για την κυριαρχία στην Αθήνα.




Αποκατάσταση του Ερεχθείου. Άποψη από δυτικά. 


Ρόμπερτ Γκρέιβς - Οι Ελληνικοί Μύθοι - Πρώτος Τόμος, Έκδοση: ΠΛΕΙΑΣ-ΡΟΥΓΚΑΣ 
σελ. 45,46,48


___________________________________________________________________________________

Sir Lawrence Alma Tadema (1836-1912) Dutch painter and draftsman



Ο Φειδίας δείχνει τη Ζωφόρο του Παρθενώνα  στους φίλους του, 1868, Ελαιογραφία σε μουσαμά, 72 x 110,5 cm

Ο πίνακας δείχνει στα αριστερά την Βόρεια Ζωφόρο (πλάκα XLVII) και τις πλάκες της δυτικής ζωφόρου που είναι ορατές στα δεξιά.
Ανάμεσα στους θεατές, οι κριτικοί έχουν εντοπίσει τον Περικλή, στον γενειοφόρο άνδρα που βρίσκεται απέναντι από τον Φειδία (με το μαύρο χιτώνα στο κέντρο του πίνακα). Δίπλα του είναι η ερωμένη του, Ασπασία. Σε πρώτο πλάνο βρίσκεται ένα αγόρι, ο Αλκιβιάδης, με τον εραστή του, τον Σωκράτη.
____________________________________________________________________


  


Οι στίχοι που ακούγονται στην ταινία, από το ποίημα The Curse of Minerva, (Η κατάρα της Αθηνάς), που έγραψε ο Λόρδος Βύρων το 1811: 

«"Mortal!"--'twas thus she spake--"that blush of shame
Proclaims thee Briton, once a noble name;. .. . 90
First of the mighty, foremost of the free, [x]
Now honoured 'less' by all, and 'least' by me:
Chief of thy foes shall Pallas still be found.
Seek'st thou the cause of loathing!--look around.
Lo! here, despite of war and wasting fire,
I saw successive Tyrannies expire;
'Scaped from the ravage of the Turk and Goth, [xi]
Thy country sends a spoiler worse than both.
Survey this vacant, violated fane;
Recount the relics torn that yet remain: . . .. . . . 100
'These' Cecrops placed, 'this' Pericles adorned»
[…]
«What more I owe let Gratitude attest--
Know, Alaric and Elgin did the rest.
That all may learn from whence the plunderer came,
The insulted wall sustains his hated name»
[…]
«Be ever hailed with equal honour here
The Gothic monarch and the Pictish peer: [xii].. .110
Arms gave the first his right, the last had none,
But basely stole what less barbarians won.
So when the Lion quits his fell repast,
Next prowls the Wolf, the filthy Jackal last»
[…]
«Some calm spectator, as he takes his view,
In silent indignation mixed with grief,
Admires the plunder, but abhors the thief.»
[…]

«θνητέ, μοι είπε, το αίσχος το όποιον ερυθραίνει τας παρειάς σου δήλοι ότι είσαι Άγγλος, όνομα ευγενούς άλλοτε έθνους, όνομα ανδρείου λαού προμάχου της ελευθερίας, αλλά τώρα περιφρονούμενον  ύφ' όλου του κόσμου και ιδίως υπ' εμού. Έως πότε η Παλλάς θέλει είναι η πρωτίστη έχθρα της πατρίδος σου; Θέλεις να μάθης την αιτίαν του πρός υμάς μίσους της; Ω θνητέ, παρατήρησον περί σε αυτόν - ενταύθα, καταφρονούσα του ολεθρίου πολέμου και του καταστρεπτικού πυρός, είδον εκπνεούσας πλείστας τυραννίδας- διέφυγον τον όλεθρον των Οθωμανών και την καταστροφήν των Βανδάλων, αλλ' η πατρίς σου μοι στέλλει ένα εχθρόν χείρονα Βανδάλου και Μωαμεθανού. Παρατήρησον τούτον τον έρημον και βεβηλωθέντα ναόν, και αρίθμησον πόσα αρχαία ερείπια μένουσιν  εισέτι. Ούτοι oι λίθοι ετέθησαν εκεί υπό του Κέκροπος, τούτο το μέρος της πόλεως εκαλλωπίσθη υπό του Περικλέους»
[…]           
«Όσοι άλλοι έπραξαν τι δι' εμέ είναι άξιοι της ευγνωμοσύνης μου" αλλά μάθε οτι ο Άλάριχος και ο Ελγίνος έπραξαν τά λοιπά και ίνα γίνη γνωστόν το όνομα του συλητού, ο βεβηλωθείς ναός φέρει το μιαρόν όνομά του»
[…]
«Ας τιμώνται δια παντός εξίσου ο μονάρχης των Γότθων και ο ομότιμος των Πίκτων. Ο πρώτος είχε το δίκαιον του πολέμου, ο δεύτερος ουδέν είχε δίκαιον, αλλ' ελήστευσεν αίσχρώς ό,τι κατέκτησαν άνθρωποι ήττον βάρβαροι αυτού, ούτως αφού ο λέων καταλίπη την λείαν του, ο λύκος τρέχει και τρέφεται με τε λείψανα αυτής, και κατόπιν έρχεται ο βρωμερός θως ίνα λείξη τα απομείναντα οστά.»
[…]
«Ισως τέλος φιλόμουσοι τίνες θεαταί θέλουσι περιέλθει την στοάν της συλλογής των αρχαιοτήτων μετ' αφώνου αγανακτήσεως, θαυμάζοντες το κεκλεμμένον αλλ' αποστρεφόμενοι τον κλέπτην.»
[…]
____________________________________________________________________________

 Το 1816, το Άγγλικον Κοινοβούλιον εψήφισε τριάκοντα πέντε χιλιάδας λίρας στερλίνας προς αγοράν των Ελληνικών μαρμάρων του Ελγίνου

πηγή στίχων του Λόρδου Βύρωνα
__________________________________________________________

Δυστυχώς τέτοιας πληρότητας κατάλογο των προσωνυμίων της Θεάς δεν βρήκαμε στα ελληνικά οπότε παραθέτουμε εδώ αυτόν της αγγλικής γλώσσας:

Athena Aeantis (from the Aeantis tribe)
Athena Aegisphora (bearer of the Aegis)
Athena Aethyia (sea-bird)
Athena Ageleia (leader of the people)
Athena Agoraia (of the market place)
Athena Agripha (of agriculture)
Athena Ajantis (derived from the town of Aias)
Athena Akhaia (of the Achaeans)
Athena Akraia (of the hills)
Athena Alalkomeneis (protectress)
Athena Alea (derived from a temple built by Aleus)
Athena Alektor (rooster)
Athena Alkidemos (defender of the people)
Athena Alkimakhe (defender in battle)
Athena Alkis (the strong)
Athena Ambulia (delayer of death)
Athena Anemotis (subduer of winds)
Athena Apaturia (the deceitful)
Athena Arkhegetis (founder)
Athena Areia (warlike)
Athena Aristobula (of excellent counsel)
Athena Asia (of Asia)
Athena Assesia (derived from a temple in the town of Assesus)
Athena Atrytone (the unwearying)
Athena Axiopoinos (she who gives fair punishments)
Athena Boarmia (yoker of oxen)
Athena Boulaia (of the Boule, or Senate)
Athena Budeia (of oxen)
Athena Damasippos (horse trainer)
Athena Doritharsis (she who uses the spear)
Athena Eirinoforos (she who brings peace)
Athena Ergane (craft worker)
Athena Eriopis (with strong eyes)
Athena Eryma (defender)
Athena Erysiptolis (protector of the city)
Athena Gigantoleteira (destroyer of giants)
Athena Glaukopis (bright-eyed)
Athena Gorgolaphas (Gorgon-crested)
Athena Halea (of the sea)
Athena Hellotia (derived from a sacrificed maiden)
Athena Hephaistia (friend of Hephaistos)
Athena Hippia (tamer of horses)
Athena Hippolaitis (derived from the town of Hipplas)
Athena Hygieia (health-giver)
Athena Iasonia (healer)
Athena Ilia (derived from the town of Ilios)
Athena Ismenia (derived from the river Ismenos)
Athena Itonia (educated by Itonus)
Athena Keleutheia (of the road)
Athena Khalinitis (of the bridle)
Athena Khalkiokon (of the brass temple)
Athena Khryse (golden)
Athena Kissaia (of the growing ivy)
Athena Kleidoukhos (keeper of the keys)
Athena Kolokasia (of the edible tubers)
Athena Koria (maiden)
Athena Koryphagenes (born of the head)
Athena Koryphasia (of the head)
Athena Kranaia (rugged)
Athena Kydonia (derived from a temple built by Clymenus of Kydonia)
Athena Kynthia (derived from a temple on Mount Cynthus)
Athena Kyparissia (of the cypress trees)
Athena Laossoos (rallier of the people)
Athena Laphria (derived from the hero Laphrisus)
Athena Larisaia (derived from the river Larisos)
Athena Leitis (distributor of the spoils of war)
Athena Lemnia (derived from the isle of Lemnos)
Athena Lindia (derived from the town of Lindos)
Athena Longatos (derived from the district of Longas)
Athena Magarsia (derived from the town of Magarsos)
Athena Mekhanitis (doer of deeds)
Athena Meter (mother)
Athena Munykhia (from the town of Mounykhia)
Athena Narkaia (derived from a sanctuary built by Narcaeus)
Athena Nauta (ship builder)
Athena Nedousia (derived from the river Nedon)
Athena Nike (victorious)
Athena Nikephoros (she who brings victory)
Athena Oleria (derived from the town of Oleros)
Athena Onga (derived from the town of Oncae)
Athena Ophthalmitis (seeing everything)
Athena Optiletis (sightful)
Athena Oxyderkes (with sharp eyes)
Athena Paeonia (the healing)
Athena Pallantias (maiden)
Athena Pallas (maiden)
Athena Pallenis (derived from the town of Pallene)
Athena Panakhaia (goddess of all the Achaeans)
Athena Pania (abundant)
Athena Pareia (from a statue made of Parian marble)
Athena Parthenos (virgin)
Athena Phratria (of kinship)
Athena Phronesis (morally responsible)
Athena Phrygia (derived from the kingdom of Phrygia)
Athena Polemedokos (sustainer of wars)
Athena Polias (of the polis)
Athena Poliatis (keeper of the city)
Athena Polmitin (patriot)
Athena Polioukhos (protecting the city)
Athena Polyboulos (of many plans)
Athena Polymetis (of many counsels)
Athena Promakhorma (protectress of the bay)
Athena Promakhos (she who fights at the forefront)
Athena Pronaia (of the fore-temple)
Athena Pronoia (with foresight)
Athena Proxima (of nearness)
Athena Pylaitis (gate keeper)
Athena Sais (derived from the town of Sais)
Athena Saitis (derived from the town of Sais)
Athena Salpynx (patron of the Salpynx)
Athena Skilluntia (derived from the town of Skillos)
Athena Skiras (derived from the town of Skiras)
Athena Soteira (savior)
Athena Sounia (derived from the town of Sounion)
Athena Sthenias (of strength)
Athena Strategos (strategist)
Athena Tauropolos (slayer of bulls)
Athena Telkhinia (derived from the town of Telkhinia)
Athena Tithrone (impregnator)
Athena Tritogeneia (thrice born)
Athena Tritonis (derived from the river Tritonis)
Athena Xenia (protector of strangers)
Athena Zosteria (girder in armor)

________________________________



Η Αθηνά εξακολουθεί να φορά τις Σφίγγες στην περικεφαλαία της καθώς είχε υπάρξει κάποτε η ίδια Σφίγγα.
Ρ. Γκρέιβς,  Η Λευκή Θεά
______________________________________________________ 

Πέμπτη, 23 Φεβρουαρίου 2012

Kάλεσμα γάλλων διανοουμένων υπερ του ελληνικού λαού

_____________________________________________________________

Eugene Delacroix (1798-1863) French romantic painter


 Η σφαγή της Χίου (λεπτομέρεια), 1824, Μusée du Louvre
 ______________________________________________________



____

Fr. Kafka: Ίχνη ανα-τροπής

____________________________________________________




Φραντς  Κάφκα
1883–1924
Οι αλυσίδες του βασανισμένου ανθρώπου

§1

Τι καινούριο θα μπορούσε να αναζητήσει κανείς μέσα στο έργο του Κάφκα; Σε κάθε περίπτωση, η αξία αυτού του έργου έχει αποτιμηθεί και συνεχίζει να αποτιμάται δεόντως από την οπτική της αυστηρά λογοτεχνικής γραφής. Μέσα στην χειμαρρώδη ροή αυτής της γραφής υφαίνεται καθορισμένος χώρος του ανθρώπου που ομιλεί τη γλώσσα ενός ελευθεριακού ρομαντισμού και μιας σκεπτικιστικής δυσπιστίας απέναντι στις βολικές και όχι λιγότερο βολεματικές ιδεολογίες της «προόδου».  Συγχρόνως, στα σπλάχνα τούτης της γραφής κυοφορούνται όχι σπάνια εκρηκτικές αντι-στάσεις λόγου «σε μια εξουσία χωρίς όρια» (Adorno). Πράγματι, ένα προσεκτικό βλέμμα διακρίνει στα περισσότερα κείμενα του Κάφκα μια δρώσα αντίδραση σε αλυσίδες «φτιαγμένες από γραφειοκρατικά χαρτιά»· αλυσίδες με τις οποίες δεσποτικές εξουσίες ακινητοποιούν τους ανθρώπους και τους καταδικάζουν να βασανίζονται μέσα στην υποτέλεια. Έχοντας βιώσει ο ίδιος την αυταρχική συμπεριφορά του πατέρα επεξεργάζεται ένα αντιαυταρχικό θεώρημα ζωής, το οποίο θεματοποιεί μέσα στο έργο του ως αντίπαλο δέος των απανταχού παρόντων απρόσωπων μηχανισμών.  Στο ημιτελές μυθιστόρημά του: ο Πύργος ο Κάφκα γίνεται αινιγματικά αποκαλυπτικός. Ένας ολόκληρος κόσμος είναι εγκλεισμένος, κατά τη συμβολική γλώσσα του τίτλου, εδώ μέσα σαν μέσα στην κόλαση. Η λύτρωση είναι απούσα. Αλλά η κόλαση αυτή δεν παραπέμπει μόνο στην έκπτωση του ανθρώπου, παρά θέτει και μια κάποια αναγκαιότητα της λύτρωσης.

§2

Η λύτρωση τούτη είναι ο κόσμος της αλήθειας, τον οποίο πρέπει να επιδιώκουμε να εγκαταστήσουμε μέσα στη ζωή. Το θέμα έτσι, μέσω της λογοτεχνικής γραφής, τίθεται οντολογικά. Ο Πύργος –γερμανικά: das Schloss=κλείσιμο-εγκλεισμός– ως πύργος άριστα απηχεί την έδρα μιας ενσώματης εξουσίας, η οποία μακρόθεν κατοπτεύει και εξουσιάζει το χωριό που είναι ο χώρος των βασανισμένων ανθρώπων.  Πώς το κατοπτεύει και το εξουσιάζει μακρόθεν; Μέσω των απρόσωπων γραφειοκρατικών μηχανισμών με τα απρόσωπα «πρόσωπα». Αυτά εδώ μόνο ανθρώπινα πρόσωπα δεν είναι. Παραμένουν άξεστα, αγροίκα, άτεγκτα, αναίσθητα. Χωρίς ένα τέτοιο γραφειοκρατικό σύμπαν κανένα είδος δεσμών, αλυσίδων, για τη βασανισμένη ανθρωπότητα δεν θα μπορούσε να κατασκευασθεί, καμιά εθνοπροδοσία δεν θα παρουσιαζόταν σε έναν δυστυχισμένο λαό ως «εθνοσωτηρία». Απέναντι όμως σε τούτη την κόλαση του Πύργου, ήτοι πύργου, υψώνει ανάστημα ο χωρομέτρης, βασική μορφή του μυθιστορήματος. Αυτός αναδύεται ως λύτρωση. Η παρουσία του στο χωριό, στον χώρο δηλαδή των θνητών που συνθλίβονται, συνδέεται με την εναντίωση στην αλαζονεία της εξουσίας, με τη σθεναρή άρνηση να είναι εθελουσίως δούλος. Εδώ έχουμε να κάνουμε με μια εξεγερμένη φωνή, η οποία πρεσβεύει την ατομική ανυποταξία. Αυτό ωστόσο δεν αρκεί, γι’ αυτό και μέσα στο μυθιστόρημα συναντούμε και άλλες παρόμοιες φωνές.  Όπως κι αν έχει τελικά το πράγμα, μια, δυο τρεις … τέτοιες φωνές αποτελούν σήματα, μέσα στην ιστορικότητα των ανθρώπινων όντων, για  πιο προωθημένες μορφές εναντίωσης στις εξουσίες.     
___________________________________________________________________________________
 
Αναδημοσίευση της ανάρτησης "Fr. Kafka: Ίχνη ανα-τροπής",από το Ιστολόγιο του Δημήτρη Τζωρτζόπουλου: Hegel-Platon.blogspot.com