Πέμπτη, 27 Σεπτεμβρίου 2012

Perseus Slaying Medusa



Laurent-Honoré Marqueste (French, 1848-1920), 
Perseus Slaying Medusa, 1903 version.
Marble. Ny Carlsberg Glyptotek, Copenhagen.





Μέδουσα και Περσέας





Χίμαιρα και Βελλεροφόντης








πηγή:

Byzantine Art



_




15 σχόλια:

  1. Μπορούμε, νομίζω, να δούμε τη «μη ερμηνεία» και την «μη δράση» ως τα λογικώς αναγκαία στοιχεία του χωροχρόνου, που αποτελούν το δομικό πλαίσιο εντός του οποίου δημιουργείται το πεδίο της δράσης και των ερμηνειών. Ερμηνείες επιχειρούνται επί των δράσεων όσο και δράσεις πηγάζουν από, καθορίζονται από, ή εκφράζουν ερμηνείες. Οι δράσεις σχετίζονται και με τα αισθήματα, τα οποία όσο και αν σχετίζονται επίσης με τις ερμηνείες, δεν είναι «καθαρή ερμηνεία», όπως θα έλεγε ο Καντ. Ύλη της εμπειρίας είναι το αίσθημα και μορφή της η ερμηνεία. Ύλη /αίσθημα ενέχει - και επιδέχεται ερμηνεία, ακόμα και η «μη δράση» και η «μη ερμηνεία» ως εμπειρίες, μια και το μόνο ικανό να κάνει λόγο γι’ αυτές είναι το έλλογο υποκείμενο, που ως υποκείμενο, είναι υποχρεωμένο ακόμα και την πιο μύχια, παραμόνιμη και «έξω -εμπειρική» σκέψη του, να την προσλαμβάνει, να την προσεγγίζει και να την εκφράζει (ακόμα και μόνο στον εαυτό του) μέσω μιας εμπειρίας, έστω και καθαρά διανοητικής. Ωστόσο, λογικώς υπάρχει, και καθαρό αίσθημα, καθαρή ύλη (και εποπτεία) της εμπειρίας, όπως ακριβώς και καθαρή μορφή (όπου δομικά της στοιχεία είναι η μη ερμηνεία-μη δράση ως τα λογικώς αντίθετα της ερμηνείας και της δράσης). Μια κατασκευή/μύθευμα, και μάλιστα αίολο (χρησιμοποιώ αυτή τη λέξη γιατί μου θυμίζει πάντα τον θεό Αίολο) είναι το παραπάνω, αλλά τι δεν είναι αίολο ακόμα και ως «απόλυτη πίστη»;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Η Μέδουσα που θέλει να τα μαθαίνει και να τα ελέγχει όλα με τη γνώση της, και η Χίμαιρα που είναι Μέδουσα επί των αισθήσεων, αν η πρώτη είναι επί των ερμηνειών, αναζητούν τον λυτρωτή τους, που δεν είναι άλλος (αυτός, τουλάχιστον, τους έτυχε, μέχρι στιγμής, ιστορικά) από τον Μέγα Αλέξανδρο που κόβει δια της πλάγιας σκέψης τον γόρδιο ποιητικό δεσμό συνεχίζοντας την διανοητικά ομοφυλόφιλη παράδοση του «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα» (ασχέτως του αν η ίδια ή και άλλες πράξεις του δεν στερούνται και της ανδρείας). Βελλεροφόντης και Περσεύς είναι οι «καταστροφείς» προπάτορες του Αλεξάνδρου (οι ηρωικές πράξεις τους συμβολίζουν την κατάληψη μητριαρχικών ιερών από τους Αχαιούς - ουδέν κακόν αμιγές καλού, ωστόσο). Στους μύθους, Βελλεροφόντης και Περσεύς σώζουν ιερές παρθένες από τέρατα (που ήταν συνήθως πρώην ιερές παρθένες – η Αγία Τριάδα μπορεί να ειδωθεί, επίσης, ως η εξέλιξη τρίμορφων οντοτήτων όπως η Χίμαιρα, η Μέδουσα, ο Γρύπας, η Σφίγγα). Ωστόσο τα τέρατα, σε πρώιμους μύθους, απορρέουν από τις ίδιες τις παρθένες όπου οι ήρωες, αφού υποτάξουν τα τέρατα/ γεννήματά τους, βάζουν δεσμά στις παρθένες. Αυτά τα δεσμά, είναι οι απαρχές του νόμου, που είτε είναι κοσμικός, είτε μεταφυσικός, είτε ψυχικός, δεν παύει να είναι μια «ερμηνεία». Το να καθοριζόμαστε απόλυτα μόνο από μύθους/νόμους, ψυχολογικές προσεγγίσεις/μελέτες/θεωρίες, την οικονομία, τη βούληση του θεού ή της θεάς ή από την όποια ερμηνεία, είναι κάτι που δεν πιστεύω, ή που ακόμα και αν το πίστευα, θα γνώριζα πάντα πως πρόκειται περί μιας πιθανής εμπειρίας/ερμηνείας που θα μπορούσε κάλλιστα να σταθεί παράλληλα με άπειρες άλλες. Με πάθος εξάλλου μπορείς να δοθείς στη δια ζώσης μελέτη της όποιας «ερμηνείας» ή «μη ερμηνείας», της όποια «δράσης» ή «μη δράσης».

    Οπωσδήποτε τα τέρατα επιδέχονται την περισσότερη τρυφερότητα μέχρις εξαντλήσεώς της. Ίσως η τρυφερότητα να είναι ανεξάντλητη και ως ύλη και όχι απλώς μια ιδέα-ως μορφή (γι’ αυτό να υπάρχουν και τα τέρατα). Όσο και αν ζηλεύω τους ήρωες που ίππευαν Πήγασους και Βουκεφάλες (όχι επειδή τους καθυπόταξαν αλλά επειδή «πετούσαν» μαζί τους) άλλο τόσο δεν τους ζηλεύω για τις στιγμές που έσφαζαν ή καθυπόταζαν ό,τι και αν σήμαινε ή σημαίνει αυτό.

    Παρ’ όλο που έχουμε απομακρυνθεί κατά κάποιον τρόπο από τη μητριαρχία (και μόνο σε γραμμικό χρόνο) από την άλλη δε νομίζω πως έχει σχέση και με πατριαρχία ή με τον «άνδρα» η μετέπειτα κατάσταση. Άνδρας μπορεί να σταθεί μόνο δίπλα σε γυναίκα και γυναίκα μόνο δίπλα σε άνδρα. Το τι είναι η γυναίκα και τι ο άνδρας, δεν είναι το ζητούμενο κατά τη γνώμη μου. Η Μούσα και ο Ποιητής μπορούν να ενοικούν στον καθένα μας ανεξαρτήτως φύλου και εκ περιτροπής, παράλληλα, ταυτόχρονα, παράδοξα… Η θεραπεία είναι η συμφιλίωση/συνεργασία των μορφών μέσα μας. Δεν προέρχεται η θεραπεία από τη συμφιλίωση, αλλά η συμφιλίωση από τη θεραπεία.

    Η μεγαλειώδης πράξη του Αλεξάνδρου ήταν πως απέδειξε πως ο γόρδιος δεσμός λύνεται. Ωστόσο, δεν τον έλυσε! Τον κατάστρεψε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Προφανώς, για να μπορέσεις να φερθείς τρυφερά στο τέρας (που είναι και κτήνος), να πρέπει να είσαι πιο τέρας απ’ το τέρας αλλά όχι κτήνος!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Αν πάντως το όποιο τέρας αναζητά επειγόντως τον ίδιο του τον αποκεφαλισμό (ή ακόμα και ως Σαλώμη, να αποκεφαλιστείς εσύ) δε σημαίνει πως η ύπαρξη του όποιου κομμένου κεφαλιού, ανακουφίζει από τον μεταφυσικό πόθο. Αντιθέτως, τον φουντώνει. Αναγεννιόμαστε από τις στάχτες μας όπως ο Φοίνικας/Ιησούς κι ανανεώνουμε την Παρθενία μας όπως η Αφροδίτη στην Πάφο. Δεν εμμένουμε σε νεκρικές φόρμες!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Καλή είναι βέβαια και η νεκρική φόρμα. Αν και έχει ένα κακό: δεν μπορεί να είναι μόνιμη, μια και ούτε το τίποτα δεν την άντεξε, και «βγήκε εκτός εαυτού»!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. http://www.youtube.com/watch?v=MEpD5pj48qA&feature=related

    :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. I did not deceive you, mon ami. At most, I permitted you to deceive yourself.

      Agatha Christie (The Mysterious Affair at Styles)

      http://www.youtube.com/watch?v=dSKKJUE-RBA&feature=fvwrel

      Διαγραφή
  7. Υπάρχει μια αδιάκοπη μάγευση σε αυτό τον χώρο-ακόρεστη-.
    Είναι καταφύγιο σε μια εποχή όπου το κτήνος-παραγματικότητα αποκεφαλίζει διαρκώς κάθε μύθο που αντιστέκεται.
    Μου άρεσε πολύ και με εξέπληξε αυτό που έγραψες για την τρυφερότητα-αν μπορείς να το επεξηγήσεις θα ήμουν ευγνώμων!

    υγ Προφανώς θα το έχετε προσέξει αλλά ο Βελλεροφόντης ομοιάζει ανατριχιαστικά του αγίου Γεωργίου(ακόμα και η φορά του αλόγου).

    ένας πιστός αναγνώστης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ευχαριστώ ειλικρινά για τα λόγια σου dirdawuth.

      Όντως, οι εικονογραφικές ομοιότητες Βελλεροφόντη και Αϊγιώργη είναι πασιφανείς. Προφανώς οι μύθοι συνδέονται.

      Βρήκα την παρακάτω εικονογραφική σύγκριση και μάλιστα στον Ριζοσπάστη (!!) (http://www1.rizospastis.gr/story.do?id=5037411&publDate=18/4/2009):

      «Η απεικόνιση του Αϊγιώργη έφιππου στο άσπρο άλογο να σκοτώνει το δράκο παρουσιάζει καταπληκτική ομοιότητα με αυτή του Βελλεροφόντη που σκοτώνει την Χίμαιρα. Ο Βελλεροφόντης είναι έφιππος στον Πήγασο έχοντας στο κεφάλι ακτινωτό στεφάνι όπως αυτό που η χριστιανική ζωγραφική κοσμεί το κεφάλι των αγίων. Με το δόρυ του χτυπά την Χίμαιρα που είναι στα πόδια του αλόγου του, όπως και στην εικόνα του αγίου Γεωργίου. Δεξιά του στέκεται η Σθενέβοια, χθόνια θεότητα του τόπου όπου γίνεται η μάχη, πίσω κάθεται κάποιος νέος, ανάλογα προς το μειράκιον του αγίου Γεωργίου όπως και η Σθενέβοια αναλογεί στη βασιλοπούλα. Κλαδιά δέντρων στην απεικόνιση δείχνουν ότι η σκηνή συμβαίνει στους αγρούς, όπως και στη χριστιανική. Η μορφή του θηρίου έχει ομοιότητες με κάποιες απεικονίσεις του κήτους που ετοιμάζεται να καταβροχθίσει την Ανδρομέδα» [την οποία έσωσε ο Περσέας από άλλο τέρας αφού σκότωσε τη Μέδουσα και χρησιμοποίησε ως όπλο το κεφάλι της].

      Βρήκα επίσης πως ο Βελλεροφόντης ήταν από τη Λυκία της Μικράς Ασίας και ο Αιγιώργης από λίγο βαθύτερα, από τη Σεβαστούπολη της Μικρής Αρμενίας. Τον Βελλεροφόντη βοήθησε η θεά Αθηνά να σκοτώσει τη Χίμαιρα. Η Χίμαιρα όμως ήταν η μητέρα της Σφίγγας και Σφίγγα (όπως και Μέδουσα) ήταν η Αθηνά (άρα και Χίμαιρα). Βρήκα πως στη λαϊκή παράδοση υπάρχει η παροιμία «Άγιε μου Γιώργη βόηθα με, κούνα και συ το χέρι σου» που είναι παράφραση του «συν Αθηνά και χείρα κίνει». Ο Άγιος σκοτώνοντας το τέρας, παίρνει τη θέση της Αθηνάς (που ήταν η ίδια τέρας). Ο Αϊγιώργης είναι προστάτης του Στρατού ενώ η Αθηνά εκτός από προστάτιδα της στρατηγικής έχει και το επίθετο «Στρατηγός». Βρήκα επίσης πως Χίμαιρα ονομάζεται αρχαίο βουνό και φαράγγι της Λυκίας στη Μικρά Ασία, απ’ όπου ήταν ο Βελλεροφόντης, αλλά ως κατοικία του μυθικού ζώου εκτός από την Καρία και την Φρυγία, αναφέρεται και η Λιβύη. Από τη Λιβύη ήταν όμως και η Αθηνά (ο Πλάτων την ταύτισε με τη λιβυκή θεά Νήιθ) ενώ ο δράκος που σκότωσε ο Αϊγιώργης, φυλούσε το νερό μιας πηγής κοντά στη Σιλήνα της Λιβύης!!!

      Για την επεξήγηση περί τρυφερότητας θα επανέλθω.

      Διαγραφή
    2. Φίλε dirdawuth αναφέρομαι μάλλον σε κάτι ανάλογο του «η τρυφερότητα και η αγάπη εξημερώνουν ακόμα και τα κτήνη» που είναι «γνωστό» σχήμα και κατέχει κεντρική θέση τόσο στη χριστιανική πίστη όσο και στα παραμύθια («Η ωραία και το τέρας» κλπ) Το βλέπω βέβαια πέρα από την σκοπιά της χρησιμότητας της τρυφερότητας που είναι η εξημέρωση των κτηνών. (Η εξημέρωση ενδέχεται σε παράλληλο σύμπαν να καταλογίζεται ως βαρβαρότητα και ενδεχομένως και γενοκτονία – και τα κτήνη εξάλλου γενοκτονούνται). Έχω μάλλον στο νου μου μια τρυφερότητα που δεν απονέμεται όπως το δίκαιο «σε όποιον το αξίζει ή με στόχο να αναμορφώσει» ούτε εκφράζεται από ηθικό καθήκον (θα είμαι τρυφερός με όλους ανεξαιρέτως), αλλά που εκπέμπεται πηγαία, ως ανεξάντλητη, φυσική ροή (όπως η ανάσα, το νερό της πηγής), και που συνιστά επίσης γλώσσα, δηλαδή μορφή ζωής. Βλέπω τον «τρυφερό» μάλλον ως ουσιαστικό παρά ως επίθετο. Το θέμα βέβαια μπορεί να επεξηγείται απείρως όσο και παραδόξως – ανάμεσα από πολλές «λογικές αντιφάσεις» και «επιστημονικές αντιρρήσεις».

      Τα «τέρατα», πάλι, φαντάζουν πολλές φορές σαν «μαύρες τρύπες» τρυφερότητας. Πως ρουφούν όλη την τρυφερότητα η οποία και χάνεται. (Από την άλλη, οι μαύρες τρύπες του διαστήματος που ονομάζονται και «τέρατα» μια και καταπίνουν ολόκληρα άστρα, είναι ταυτόχρονα και η δύναμη εκείνη που γύρω της περιδινούνται δισεκατομμύρια άστρα, μια και τεράστιες μαύρες τρύπες βρίσκονται στο κέντρο των γαλαξιών – όλα τα τέρατα βέβαια δεν είναι ίδια). -Αν ας πούμε η τρυφερότητα μετριόταν από το πόσο μακριά θα φτάσει η πέτρα, η αγριότητα των τεράτων-κτηνών αναλογεί στη δύναμη με την οποία χρειάζεται κάθε φορά να τραβηχτεί πίσω το λάστιχο της σφεντόνας προκειμένου να εκσφενδονιστεί η πέτρα. Όσο μεγαλύτερη είναι η κτηνωδία τόσο αυξάνει και η ανάγκη για περισσότερη τρυφερότητα.

      Τέρας είναι για το κτήνος ο τρυφερός. Τέρας είναι για το τέρας το κτήνος. Το «τι είναι τέρας και τι είναι κτήνος» προφανώς αλλάζει ανάλογα με την κάθε εμπειρία, ερμηνεία κλπ. Όταν έχω να κάνω, ας πούμε, με αυτό που θεωρώ «κτήνος», εξοργίζομαι από το ότι καλούμαι να μιλήσω την «κτηνώδη» γλώσσα. Που σημαίνει πως την ξέρω, πως την μιλώ, αλλά από μέσα μου. Πολλές φορές δε, η «ήττα», προέρχεται από το ότι «αρνείσαι να την μιλήσεις» γνωρίζοντας πολύ καλά πώς. Το θέμα δεν είναι «να επιμείνεις να είσαι τρυφερός». Τα θέμα είναι να είσαι τρυφερός και μόνο, μη γνωρίζοντας «πώς αλλιώς…», ανεξαρτήτως του αν «θα χάσεις ή θα κερδίσεις» το οποίο είναι μια σκέψη ανόητη.
      Μου κάνει εντύπωση η έλξη που ασκούν τα κτήνη. Πολλές ερωτικές ιστορίες εκφράζουν το παράπονο του «ήρωα» επειδή η αγαπημένη του δόθηκε σε κτήνος. Το κτήνος βέβαια δεν είναι μόνο ο κτηνώδης ερωτικός αντίζηλος (που μπορεί να είναι ενσάρκωση της ίδιας της –κατά Γιουνγκ - σκιάς μου). Θα ‘χεις παρατηρήσει σίγουρα πως κάποιες φορές μας «τυχαίνει» αυτό ακριβώς που φοβόμαστε. Και πως ο «αντίζηλος» έρχεται ακριβώς όπως στα όνειρα: με εκείνη ακριβώς τη μορφή που τον έχουν φιλοτεχνήσει οι φόβοι μας. Το κτήνος είναι η κοινωνία (κατά τον Λυγερό). Το τέρας, η Ανθρωπότητα. Άρα η Σκιά της Ανθρωπότητας, είναι η κοινωνία. …Θα μου πεις, «μα να φερθώ τρυφερά στον Χίτλερ»; Αλλά εγώ δεν σκέφτομαι αυτό, αλλά αυτόν/αυτήν που δεν θα μπορούσε, παρά να φερθεί μόνο τρυφερά.

      Διαγραφή
    3. Υ.γ.

      Βρήκα επίσης (στη Βικιπαίδεια) πως «Ο Άγιος Γεώργιος θεωρείται Άγιος της Καθολικής, της Αγγλικανικής, της Ορθόδοξης, της Λουθηρανικής και της Αρμενικής Εκκλησίας».
      Και πως:
      «Λόγω της ιπποτικής του συμπεριφοράς, ο Άγιος Γεώργιος έγινε δημοφιλής στην Ευρώπη κατά το 10ο αιώνα, με αποτέλεσμα κατά το 15ο αιώνα η γιορτή του να είναι ίση σε σημασία και δημοφιλία με αυτή των Χριστουγέννων. Στο Συμβούλιο της Οξφόρδης το 1222, η ημέρα του Αγίου Γεωργίου κηρύχθηκε επίσημη αργία και το 14ο αιώνα έγινε προστάτης Άγιος της χώρας. Είναι επίσης ο προστάτης Άγιος της Μόσχας, της Αραγονίας, της Γεωργίας και της Καταλονίας, ενώ μέχρι το 18ο αιώνα ήταν και της Πορτογαλίας. Ο Άγιος Γεώργιος, όντας προστάτης Άγιος της Αγγλίας και έφιππος, θεωρείτο από το σχετικό θρύλο και ως προστάτης Άγιος των ιπποτών της Στρογγυλής Τράπεζας.»

      Ο ιππότης, επομένως, που σώζει την ωραία απ’ το τέρας, είναι επίσης ο Αιγιώργης-Βελλεροφόντης-Περσέας-Απόλλων-Ηρακλής-Θησέας-Ιησούς. Όλοι σκοτώνουν κάποιο πολύμορφο τέρας, κυρίως φίδι – που είναι και η «άλλη» τους μορφή.

      Διαγραφή
  8. ...και όπως θα'λεγε και ο κυρ-Νίκος

    "Όλα είναι τραγικά πλην του τράγου"

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Κι "Όλα ειναι ανθρώπινα πλην του ανθρώπου":)

      Διαγραφή
  9. Τι να πεθάνεις Σάββατο τι Κυριακή πρωί..:)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Όλες οι μέρες είναι καλές και βολικές για θάνατο εκτός από την Τετάρτη. Τις Τετάρτες τις φοβάμαι. Αν υπολογίσω κάποτε πως ενδέχεται να πεθάνω Τετάρτη, είτε θα το επισπεύσω, είτε αν τελικώς ξημερωθώ Τετάρτη, θα βάλω τα δυνατά μου να κρατήσω ως την δωδεκάτη βραδινή που θα μπει η Πέμπτη. Ο φόβος μου έχει να κάνει με το ότι σε θάνατο Τετάρτης, συνέβη μετά από τρείς η μέρες η Ανάσταση. Κι ό,τι γίνεται μια φορά, λένε πως θα ξαναγίνει. Σύμφωνα με το νόμο των πιθανοτήτων, μάλιστα, δεν μπορώ να αποκλείσω εντελώς το ενδεχόμενο να πεθάνω Τετάρτη και να αναστηθώ Σάββατο. Και τέλος πάντων οι πιθανότητες για την Τετάρτη, σε σχέση με τις άλλες μέρες, είναι συντριπτικά περισσότερες. Οπότε, ένα έχω μόνο στο νου μου, όσον αφορά το θέμα: Όχι θάνατο την Τετάρτη, υπάρχει σοβαρή περίπτωση αποτυχίας.

      Διαγραφή