Κυριακή, 26 Φεβρουαρίου 2012

Ο χορταριασμένος Πύργος της κατσίκας

___________________________________________________________________________________

Pieter Bruegel the Elder (1525-1569) Βέλγος ζωγράφος


The Tower of Babel, 1563 Oil on oak panel, 114 x 155 cm. Kunsthistorisches Museum Wien, Vienna
_________________________________________________________________________________

Αυτό που αισθάνομαι είναι πως η επικράτεια του καφκικού Πύργου καταλαμβάνει μορφοκλασματικά το χώρο. Είναι ένα φράκταλ εγκαταστημένο στο μύχιο χώρο των πάντων. Ακόμα και όσων, μεταξύ των οποίων κι εγώ,  αποστρέφονται αυτή την ίδια τη συνείδηση που υπόκειται των όσων μάλλον ανεπιτυχώς προσπαθώ να περιγράψω. Ορδές δούλων, φαίνεται, πως φέρουν τα γονίδιά μας, τα μιμίδιά μας, τα αρχ- ίδια μας και όλα εκείνα τα –ίδια προς τον Πύργο. Ό,τι είναι δυνατόν να είναι ίδιο με τον Πύργο. Έχω την αίσθηση πως η τάση για επιβολή, για εξουσία, είναι πολύ μικρότερο «κακό», από την τάση για υποδούλωση και μάλλον η τάση για εξουσία είναι το δευτερογενές, το εξ’ αντανακλάσεως «κακό», ενώ το πρωτεύον είναι η τάση για υποδούλωση. Όταν υπάρχουν δισεκατομμύρια που προσφέρονται να υποδουλωθούν, δεν μπορούμε να αναρωτιόμαστε για τους όποιους αδαείς βρεθούν να τους κάνουν το χατίρι να υποδυθούν, με το αζημίωτο που οι ίδιοι οι δούλοι τους προσφέρουν, τους ταγούς τους. Διότι οι ταγοί των δούλων, ανέκαθεν ήταν και τα εξιλαστήρια θύματά τους. Ο Βασιλιάς θυσιαζόταν πάντα στο τέλος της θητείας του. Για να διατηρηθεί στη ζωή, με τους αιώνες κατάφερε να θυσιάζεται ο γιος του, στη θέση του. Δε νομίζω πως μπορούμε να κατηγορήσουμε τους βασιλείς, που μέσα σε τέτοια ήθη και έθιμα, κατάφερναν να επιβιώνουν. Με τη σειρά τους οι γιοί, άρχισαν να ξεπαστρεύουν τους βασιλείς πατέρες τους, για να διατηρηθούν εκείνοι στη ζωή-εξουσία. Σε αυτό το στάδιο ήμασταν την εποχή ακόμα του Θησέα, όταν, μέσω των μαύρων ιστίων που δήθεν «ξέχασε» αναρτημένα, στάθηκε η ποιητική αφορμή για να ονομαστεί το πέλαγος που μας περιβάλλει «Αιγαίο». Το  πέλαγος της κατσίκας. Το κατσικίσιο Πέλαγος. (Αναρωτιέμαι πώς να ονομαζόταν πριν… Αυτή την ονομασία θέλω να μάθω).
___________________________________________________________________________________


The Parable of the Blind Leading the Blind, 1568, Tempera on canvas, 86 x 154 cm, Museo Nazionale di Capodimonte, Nάπολη Ιταλία
 _________________________________________________________________________________

Αν όμως υπάρχει μια θεία τάξη πίσω απ’ όλα αυτά, αν υπάρχει ένα κρυφό νόημα, κάποιος θεϊκός σχεδιασμός, είτε από θεά, είτε από θεό, είτε σύμφωνα με το όποιο επιστημονικό, μυστικιστικό, αποκρυφιστικό, θρησκευτικό ή όποιο άλλο σύστημα, ετούτη την περίοδο έχω την τάση να είμαι εναντίον. Ακόμα και αν η υπέρτατη αλήθεια, είναι αυτό, αποστρέφομαι την ίδια την αλήθεια. Οι ήρωες, λένε, είναι αυτοί που ως μοναδικότητες, δίνουν τη ζωή τους για τους πολλούς. Εγώ, λοιπόν, αναλογίζομαι και προσβλέπω στον ηρωισμό όλων. Θα θαύμαζα πολύ περισσότερο μια ανθρωπότητα ολόκληρη που θα θυσίαζε τη ζωή της για να μπορέσει να βλαστήσει ένα χορτάρι, παρά το χορτάρι που θα ξεραινόταν για να ζήσει η ανθρωπότητα. Θα θαύμαζα την κατσίκα που θα ψόφαγε για να ζήσει το χορτάρι, παρά το υπο μυρικασμόν, θυσιασμένο χορτάρι.

 
Big Fishes Eat Little Fishes, circa 1556, Engraving, 229 x 298 mm. British Museum
____________________________________________________________________


The Misanthrope, 1568

-Να αγαπάμε τους ανθρώπους. Τις μάζες.

-Μια κουβέντα είναι να το λες. Και να θυσιαστείς, είναι μια πράξη.

-Σταυρώθηκε για μας.

-Ε, και; Ποιο το όφελός μας; Τι του χρωστάμε και δεν του το δίνουμε; Ας σταυρωθούμε κι εμείς, να πατσίσουμε.

-Για να θυμόμαστε. Έτσι η ελευθερία δεν περνάει στη λήθη.

- Μα αν είναι να πρέπει να θυμάμαι τους θυσιασμένους για να είμαι ελεύθερος ή να είμαι ελεύθερος επειδή τους το οφείλω, τότε αυτό δεν είναι ελευθερία. Περισσότερο μοιάζει με μνημόνιο αποπληρωμής δανείων. Άσε που μπορώ να θυμάμαι εκατομμύρια ανώνυμων σταυρωμένων, βασανισμένων, παλουκωμένων, προδομένων. Το ότι θα θυμάμαι τη θυσία των επωνύμων, είναι το μαγικό κλειδί που οδηγεί στην ελευθερία; Δηλαδή, αυτό που δεν μπορώ να διανοηθώ μόνος μου, θα το διανοηθώ επειδή θυσιάστηκε ο Λεωνίδας, ήπιε το κώνειο ο Σωκράτης, σταυρώθηκε ο Ιησούς και σουβλίστηκε ο Αθανάσιος Διάκος;

-Μα, έτσι αποκτά οντότητα ο πολιτισμός, η ανθρωπότητα, και παρασύρει το είδος στην εξέλιξη.

-Εντάξει. Το δέχομαι. Δηλαδή ο πολιτισμός και το όραμα αυτού, η ανθρωπότητα, είναι ένα μέσο ανθρωπολογικής εξέλιξης. Σαν κάτι, που από κατσίκια, θα μας μεταμορφώσει με τους αιώνες σε χελιδονόψαρα. Περί αυτού πρόκειται; Πως κάποιοι δεν εννοούν όχι μόνο να ξεκολλήσουν από τον εξελικτικό βάλτο, αλλά προς δικό τους όφελος, έτσι όπως το νοούν και που είναι η διατήρηση της ταυτότητας του είδους τους, προσπαθούν να σωθούν από την – γι αυτούς – λαίλαπα της εξέλιξης, εξολοθρεύοντάς την όπου τη συναντούν; Και μέσω της θυσίας τους, οι ελεύθεροι, μεταλαμπαδεύουν έναν διαρκή αγώνα προς την εξέλιξη του είδους; Αν είναι όμως έτσι, το να αγαπώ τους ανθρώπους, σημαίνει  να θέλω να τους αλλάζω; Και αν κάποιος δεν θέλει να αλλάξει; "Εγώ θέλω να παραμείνω και να πεθάνω δια παντός πιγκουΐνος", θα σου πει. "Μπορώ η το απαγορεύει η πορεία σου προς την εξέλιξη"; Εγώ πιστεύω πως μπορεί. Πως ελευθερία σημαίνει να μπορεί. Πως αγάπη, σημαίνει να κατανοείς τη βούληση του καθενός. Ακόμα και του αέρα.

-Τι γίνεται όμως μ’ εκείνους που θέλουν να είναι οι ελεύθεροι, που δεν μπορούν επειδή κάποιοι τους έχουν επιβάλλει τη δουλεία, και που θέλουν να απελευθερωθούν; Τι γίνεται με τους ελεύθερους πολιορκημένους; Αν κάποιος πέσει στη φωτιά για να ελευθερωθεί ο ίδιος, κι έχει συνδράμει με τη θυσία, τον αγώνα και τη νοημοσύνη του στην απελευθέρωση των πολλών, μαζί με τη βοήθεια των πολλών, αυτό δεν έχει νόημα να το θυμόμαστε; Δεν είναι όμορφο να το θυμόμαστε; Σε θλίβει; Σε ενοχλεί;

-Όχι. Δεν με θλίβει. Με θλίβει το παραμόνιμο «μετά».

-Το βρίσκεις, δηλαδή, μάταιο;

-Μέσα στη ματαιότητά του…

 Όχι.


John William Waterhouse, Αριάδνη 
_______________________________________________________________

2 σχόλια:

  1. Ο λόγος φαρμάκι είναι αυτό που δεν θέλουν οι υπόδουλοι, ο λόγος φαρμάκι μέσα τους, ο λόγος αλήθεια μέσα τους, το φαρμάκι μέσα τους, δεν θα θέλουν ποτέ, ποτέ να έχουν μέσα τους, άρρωστοι πάντα γιατί δεν θέλουν το φαρμάκι μέσα τους..
    Χαίρε

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Χαίρε Eriugena

    Το κείμενο γράφτηκε μέσα στο κλίμα του ποιήματος του Παζολίνι που ανάρτησες, και του μικρού διαλόγου που ακολούθησε, σε συνδυασμό με τις εδώ καφκικές αναρτήσεις, καθώς κι εκείνες για τους ρομαντικούς ποιητές, τους ήρωες και την επανάσταση. Ένα ίχνος μπεκετικής πικρίας ήταν αναπόφευκτο. Ωστόσο κάτω από την πίκρα του συμπατριώτη του Εριγένη, βλέπω πάντα, έτσι όπως κατανοώ τις δυνατότητες της γλώσσας του, μια απέραντη τρυφερότητα για τον άνθρωπο. Γι’ αυτό το ζώο/θεό.

    ΑπάντησηΔιαγραφή