Παρασκευή, 13 Ιανουαρίου 2012

Καθαροί, πια

στους 1.727 συνανθρώπους μας που αυτοκτόνησαν στην Ελλάδα από το 2009 έως τα μέσα Δεκέμβρη του 2011








Το κύμα γράφτηκε για την παράσταση Καθαροί, πια (Cleansed) της Sarah Kane (1971-1999) σε σκηνοθεσία Λευτέρη Βογιατζή. Το 1998 ο Κωνσταντίνος Β γνώρισε την Sarah ένα χρόνο πριν αυτοκτονήσει, και της το αφιέρωσε.



Από το βιβλίο-πρόγραμμα της παράστασης Καθαροί, πια της Sarah Kane (πρώτη παράσταση 4 Απριλίου 2001)

Έκδοση
Η νέα ΣΚΗΝΗ, 2001:

Η υπόσχεση του διαφωτισμού δεν τηρήθηκε. Οι βιβλιοθήκες, τα μουσεία, τα θέατρα, τα πανεπιστήμια μπορούν μια χαρά να ευδοκιμούν στη σκιά των στρατοπέδων συγκέντρωσης.

Τζορτζ  Στάινερ
Συνέντευξη στον Dominique Simonet,
LEXPRESS (αναδημοσίευση στην Καθημερινή. 14 Ιανουαρίου 2001).

Θέλησα να παρουσιάσω τη βία στη σκηνή γιατί μερικές φορές πρέπει να βυθιστούμε στην κόλαση με τη φαντασία μας για να αποφύγουμε να πάμε εκεί στην πραγματικότητα.

Αν βιώσουμε κάτι από την τέχνη, ίσως μπορέσουμε να αλλάξουμε το μέλλον μας, γιατί η εμπειρία είναι αυτή που χαράζει την καρδιά μας διδάσκοντάς μας μέσα από την οδύνη, ενώ η απλή αναφορά στα γεγονότα μας αφήνει ανέγγιχτους.

Δεν έχω καμία ευθύνη ως γυναίκα συγγραφέας γιατί δεν πιστεύω ότι υπάρχει τέτοιο είδος […] Δεν θέλω να είμαι εκπρόσωπος καμιάς βιολογικής ή κοινωνικής ομάδας στην οποία τυχαίνει να βρίσκομαι. Είμαι αυτό που είμαι. Όχι αυτό που θέλουν οι άλλοι να είμαι. 
 
Δεν σκέφτομαι έναν κόσμο χωρισμένο σε άντρες και γυναίκες, θύματα και θύτες. Δεν νομίζω πως τέτοιου είδους διαχωρισμοί είναι χρήσιμοι στο γράψιμο γιατί συνήθως οδηγούν σε πολύ ρηχή συγγραφική παραγωγή.

Δεν θεωρώ ότι ανήκω στη λεγόμενη «οργισμένη γενιά». Είναι μια κατηγορία κατασκευασμένη από τα μίντια. Δεν βλέπω με καλό μάτι τις κατηγοριοποιήσεις. Δεν μπορώ να πω ότι αποτελώ μέλος κάποιας ομάδας. Είναι λάθος να νομίζει κανείς πως υπάρχει συγγένεια για παράδειγμα ανάμεσα σε όλους εκείνους που εκ πρώτης όψεως συμμετέχουν στην κουλτούρα της βίας και των εικόνων «pulp».

Η αληθινή πολιτική δεν με ενδιαφέρει. Όλα τα κόμματα είναι πλέον ίδια.  

Η δουλειά μου είναι η αναπαράσταση. Οι θεατές πρέπει να κρίνουν ο καθένας για τον εαυτό του. Δεν μ’ ενδιαφέρει καθόλου να παίξω με τα συναισθήματα ή με τις απόψεις του κόσμου. Προσπαθώ απλώς να πω την αλήθεια για την ανθρώπινη συμπεριφορά όπως τη βλέπω εγώ. Οι αντιδράσεις των ανθρώπων σ’ αυτό το θέμα θα είναι πάντα διαφορετικές. Δεν μπορώ να τις ελέγξω. Δεν θέλω να τις ελέγξω. 

Παρά την επιθετικότητα των θεμάτων και των διαλόγων μου προτιμώ να γράφω έργα των οποίων το νόημα να μην μπορεί εύκολα να αποκωδικοποιηθεί. Συχνά, και με τρόπο όχι συνειδητό, έρχομαι αντιμέτωπη όχι μόνο με τον Μπέκετ αλλά και με τον Ίψεν.

Εγώ απαντώ στους επικριτές μου πως το θέατρό μου μπορεί να είναι ανόσιο αλλά δεν είναι αισχρό.  

Η απογυμνωμένη βία σοκάρει. Όταν της αφαιρέσεις τη λάμψη γίνεται εντελώς απωθητική. Ο κόσμος προτιμά να βλέπει τη βία ωραιοποιημένη.

Σάρα Κέιν









H Sarah Kane αυτοκτόνησε με κορδόνια παπουτσιών στην τουαλέτα. Ήταν πεπεισμένη (;) πως έπασχε από κατάθλιψη, μια "ασθένεια" που "αναπτύσσεται" μέσα σε έναν κόσμο που πιστεύει πως είναι υγιής. (Γράφοντας αυτά, εννιά και ένα πρώτο λεπτό το βράδυ της Πέμπτης, 12 Ιανουαρίου 2012, βλέπω απέναντί μου, στις ειδήσεις, βίντεο με  Αμερικάνους στρατιώτες να ουρούν πάνω σε νεκρούς. Το πλάνο αλλάζει και βλέπω τη μούρη της υγιούς δημοσιογράφου που «κάνει με συνέπεια τη δουλειά της». Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, βλέπω σε διαφήμιση για φαγώσιμα, εργαζόμενα ανήλικα να  κλείνουν το μάτι στον τηλεθεατή, τρώγοντας οικογενειακές λιχουδιές).

«δεν έχω επιθυμία θανάτου
κανείς αυτόχειρας ποτέ δεν είχε»

«το κακόβουλο πνεύμα της ηθικής των πολλών δεν αφήνει και πολλά περιθώρια»

«η ζωή μου πιάστηκε σε έναν ιστό λογικής
υφασμένο από έναν γιατρό για να αυξάνεσθε και πληθύνεσθε
υ/ημείς οι λογικοί»

Ludwig Wittgenstein, Φιλοσοφικές παρατηρήσεις, Μέρος Δεύτερο, κεφ. xiv, σελ 232:

Η σύγχυση και η στειρότητα της ψυχολογίας δεν πρέπει να εξηγηθούν λέγοντας πως αυτή είναι μια «νεαρή επιστήμη». η κατάστασή της δεν μπορεί να παραβληθεί με κείνην της φυσικής (λ.χ.) στα πρώτα της βήματα. (Μάλλον με κείνην ορισμένων κλάδων των μαθηματικών. Θεωρία συνόλων). Μ’ άλλα λόγια στην ψυχολογία υπάρχουν εμπειρικές μέθοδοι και εννοιολογική σύγχυση. (Καθώς και στην άλλη περίπτωση υπήρχαν εννοιολογική σύγχυση και αποδεικτικές μέθοδοι.) Η ύπαρξη της εμπειρικής μεθόδου μας κάνει να πιστεύουμε πως έχουμε τα μέσα για να λύσουμε τα προβλήματα που μας ανησυχούν. μολονότι πρόβλημα και μέθοδος τρέχουν μαζί, αλλά δεν συναντιούνται.

ΔΕΥΚΑΛΙΩΝ
Περιοδική Έκδοση
Του Κέντρου Φιλοσοφικών Ερευνών
Χρόνος 3ος, Τεύχος 9, Μάρτιος 1974








[Ο Τίνκερ είναι διευθυντής πανεπιστημιακής ψυχιατρικής κλινικής (ή κάτι τέτοιο). Οι Καρλ και Ροντ είναι τρόφιμοι/εραστές.]

Σημείωση της συγγραφέως
 
Με το σύμβολο ( / ) δηλώνεται το σημείο τομής σε διαλογικά μέρη που αλληλοεπικαλύπτονται.

Οι σκηνικές οδηγίες μέσα σε παρενθέσεις λειτουργούν ως αναπόσπαστα μέρη του διαλόγου.

Η απουσία της στίξης δηλώνει την ταχύτητα εκφοράς.

Σκηνή Δεύτερη
 
Ο ΡΟΝΤ και ο ΚΑΡΛ κάθονται στην πρασιά, ακριβώς πίσω απ’ το φράχτη του πανεπιστημίου.
 
Μέσα καλοκαιριού. Ο ήλιος λάμπει.
 
Ήχοι από έναν αγώνα του κρίκετ που γίνεται στην άλλη μεριά του φράχτη.
 
Ο ΚΑΡΛ βγάζει το δαχτυλίδι του
ΚΑΡΛ    Μου δίνεις το δαχτυλίδι σου;
ΡΟΝΤ   Δεν πρόκειται να γίνω άντρας σου Καρλ.
ΚΑΡΛ    Πού το ξέρεις;
ΡΟΝΤ   Εγώ δεν πρόκειται να γίνω άντρας κανενός.
ΚΑΡΛ    Θέλω να πάρεις κι εσύ το δαχτυλίδι μου.
ΡΟΝΤ   Γιατί;
ΚΑΡΛ    Για σημάδι.
ΡΟΝΤ   Τι σημάδι;
ΚΑΡΛ    Αρραβώνα.
ΡΟΝΤ   Τρεις μήνες γνωριζόμαστε. Είναι αυτοκτονία.
ΚΑΡΛ    Σε παρακαλώ.
ΡΟΝΤ   Θα πέθαινες για μένα;
ΚΑΡΛ    Ναι.
ΡΟΝΤ   (απλώνει το χέρι του) Δεν τα μπορώ αυτά.
ΚΑΡΛ    (κλείνει τα μάτια και περνάει το δαχτυλίδι στο δάχτυλο του Ροντ)
ΡΟΝΤ   Τι σκέφτεσαι;
ΚΑΡΛ    Πως θα σ’ αγαπάω για πάντα.
ΡΟΝΤ    (γελάει)
ΚΑΡΛ    Πως δε θα σε προδώσω ποτέ.
ΡΟΝΤ    (γελάει πιο δυνατά)
ΚΑΡΛ    Πως δε θα σου πω ψέματα.
ΡΟΝΤ    Είπες το πρώτο.  
ΚΑΡΛ     Μωράκι μου -
ΡΟΝΤ    Καρδούλα μου γλυκούλι μου μωράκι μου έχω και όνομα. Αν μ’ αγαπάς τόσο πολύ  
            γιατί δε θυμάσαι πώς με λένε;
ΚΑΡΛ     Ροντ.
ΡΟΝΤ    Ροντ. Ροντ.
ΚΑΡΛ     Μου δίνεις το δαχτυλίδι σου; 
ΡΟΝΤ    Όχι.
ΚΑΡΛ     Γιατί όχι;
ΡΟΝΤ    Εγώ δε θα πέθαινα για σένα.
ΚΑΡΛ     Και τι μ’ αυτό.
ΡΟΝΤ    Δεν μπορώ να σου υποσχεθώ τίποτα.
ΚΑΡΛ     Δε με νοιάζει.
ΡΟΝΤ    Νοιάζει εμένα.
ΚΑΡΛ     Σε παρακαλώ.
ΡΟΝΤ    (βγάζει το δαχτυλίδι του και το δίνει στον Καρλ)
ΚΑΡΛ     Θα μου το φορέσεις;
ΡΟΝΤ    Όχι.
ΚΑΡΛ     Δεν περιμένω τίποτα.    
ΡΟΝΤ    Περιμένεις.
ΚΑΡΛ     Δε χρειάζεται να πεις τίποτα.
ΡΟΝΤ    Χρειάζεται.
ΚΑΡΛ     Μωρό μου, σε παρακαλώ.
ΡΟΝΤ    Ε, γάμησέ / μας
ΚΑΡΛ     Ροντ. Ροντ, συγνώμη. Σε παρακαλώ.
ΡΟΝΤ    (παίρνει το δαχτυλίδι, πιάνει το χέρι του Καρλ)
             Άκου. Δε θα το πω άλλη φορά.
            (φοράει το δαχτυλίδι στο δάχτυλο του Καρλ)
             Σ’ αγαπώ τώρα.
             Είμαι μαζί σου τώρα.
             Θα κάνω ό,τι μπορώ, από στιγμή σε στιγμή για να μη σε προδώσω.
             Τώρα.
             Αυτό ήτανε. Δεν έχει άλλο.
             Μη μ’ αναγκάζεις να σου πω ψέματα.     
ΚΑΡΛ      Εγώ δε  σου λέω ψέματα.
ΡΟΝΤ     Μην κάνεις σαν παιδί.
ΚΑΡΛ      Δε θα γυρίσω να κοιτάξω αλλού.           
ΡΟΝΤ     Καρλ. Όποιον και να σκεφτείς - όποιον – κάποιος, κάπου, βρέθηκε κάποια στιγμή 
             να τον γαμάει.
ΚΑΡΛ     Γιατί είσαι τόσο κυνικός;
ΡΟΝΤ     Γιατί γερνάω.
ΚΑΡΛ     Στα τριάντα τέσσερα;
ΡΟΝΤ    Στα τριάντα εννιά. Σου ‘πα ψέματα.
ΚΑΡΛ     Ε, και;
ΡΟΝΤ    Μη μου ‘χεις εμπιστοσύνη.

Παύση

ΚΑΡΛ    Εγώ σου έχω.

Φιλιούνται.
Ο ΤΙΝΚΕΡ παρακολουθεί   
 
[Παρεμβάλλεται η τρίτη σκηνή.]

Σκηνή Τέταρτη

Το Κόκκινο Δωμάτιο – το κλειστό γήπεδο του πανεπιστημίου.
Ο ΚΑΡΛ δέρνεται άγρια από μια ομάδα αόρατων ανθρώπων. Ακούγεται μόνο ο ήχος των χτυπημάτων, και το σώμα του ΚΑΡΛ αντιδρά σα να τα δέχεται.

Ο ΤΙΝΚΕΡ σηκώνει το χέρι του. Ο ξυλοδαρμός σταματάει. Κατεβάζει το χέρι του ο ξυλοδαρμός ξαναρχίζει.

ΚΑΡΛ     Μη. Γιατρέ μου. μη.

Ο ΤΙΝΚΕΡ σηκώνει το χέρι του. Ο ξυλοδαρμός σταματάει.

ΤΙΝΚΕΡ   Ναι;
ΚΑΡΛ      Δεν μπορώ-
             Άλλο.

Ο ΤΙΝΚΕΡ κατεβάζει το χέρι του. Ο ξυλοδαρμός συνεχίζεται μεθοδικά ώσπου ο Καρλ χάνει τις αισθήσεις του.
 
Ο ΤΙΝΚΕΡ σηκώνει το χέρι του. Ο ξυλοδαρμός σταματάει.
ΤΙΝΚΕΡ   Μη τον σκοτώνετε.
             Αφήστε τον.

(Φιλάει τρυφερά το πρόσωπο του Καρλ)

ΚΑΡΛ      (ανοίγει τα μάτια του)

ΤΙΝΚΕΡ   Υπάρχει μια κατακόρυφη διάβαση μέσα στο κορμί σου, μια ευθεία γραμμή απ’
             όπου μπορεί να περάσει ένα αντικείμενο χωρίς να σε σκοτώσει αμέσως. Αρχίζει
             εδώ.

(Αγγίζει τον πρωκτό του ΚΑΡΛ.)

ΚΑΡΛ       (Σφίγγεται με τρόμο)
ΤΙΝΚΕΡ     Μπορώ να πάρω ένα παλούκι και να σ’ το χώσω από δω, αποφεύγοντας όλα τα
               ζωτικά σου όργανα, ώσπου να βγει από δω.
               (Αγγίζει το δεξιό ώμο του ΚΑΡΛ.)
               Στο τέλος πεθαίνεις βέβαια. Από ασιτία, αν δεν σε προλάβει τίποτ’ άλλο.

Τα παντελόνια του ΚΑΡΛ κατεβάζονται κι ένα παλούκι χώνεται μερικούς πόντους μέσα στον πρωκτό του.

ΚΑΡΛ      Χριστέ μου μη
ΤΙΝΚΕΡ   Πώς τον λένε τον γκόμενό σου;
ΚΑΡΛ      Χριστούλη μου
ΤΙΝΚΕΡ   Μπορείς να περιγράψεις τα γεννητικά του όργανα;
ΚΑΡΛ      Μη
ΤΙΝΚΕΡ   Πότε του ΄γλειψες τον πούτσο τελευταία φορά;
ΚΑΡΛ      Εγώ δε
ΤΙΝΚΕΡ   Τον παίρνεις απ’ τον κώλο;
ΚΑΡΛ      Σε παρακαλώ
ΤΙΝΚΕΡ   Αφού δεν τον δίνεις – το βλέπω.
ΚΑΡΛ      Μη
ΤΙΝΚΕΡ   Κλείσ’ τα μάτια σου, πες πως είν’ αυτός.
ΚΑΡΛ      Μη Θε’ μου μη εγώ δε  
ΤΙΝΚΕΡ   Αχ Ρόντνυ Ρόντνυ  σκίσε με σκίσε με
ΚΑΡΛ      Σε παρακαλώ μη με σκοτώσεις γαμώ το Θε’ μου
ΤΙΝΚΕΡ   Σ’ αγαπάω Ρόντ εγώ θα πέθαινα για σένα
ΚΑΡΛ      Όχι εμένα – σε παρακαλώ – όχι εμένα – μη με σκοτώσεις – όχι εμένα το Ροντ – μη
             με σκοτώσεις – ΟΧΙ ΕΜΕΝΑ – ΤΟΝ ΡΟΝΤ – ΤΟΝ ΡΟΝΤ ΟΧΙ ΕΜΕΝΑ.

Το παλούκι τραβιέται και βγαίνει.
 
Ο ΡΟΝΤ πέφτει από ψηλά και προσγειώνεται δίπλα στον ΚΑΡΛ

Σιωπή.

ΤΙΝΚΕΡ   Δε θα σκοτώσω κανέναν απ’ τους δυο σας.
ΚΑΡΛ      Ροντ, ούτε κι εγώ ξέρω πώς έγινε, μου ξέφυγε χωρίς να το –
ΤΙΝΚΕΡ   Σσσσ…. σσσ… σσσ…
              Μην το ψάχνεις.    
             (χαϊδεύει τα μαλλιά του ΚΑΡΛ.)
              Νά δω τη γλώσσα σου.

Ο ΚΑΡΛ βγάζει τη γλώσσα του. Ο ΤΙΝΚΕΡ παίρνει ένα μεγάλο ψαλίδι και κόβει τη γλώσσα του ΚΑΡΛ. Ο ΚΑΡΛ κουνάει τα χέρια του, με το στόμα ανοιχτό, γεμάτο αίματα, χωρίς να βγαίνει ήχος.

Ο ΤΙΝΚΕΡ βγάζει το δαχτυλίδι από το δάχτυλο του ΡΟΝΤ και το βάζει στο στόμα του ΚΑΡΛ.

ΤΙΝΚΕΡ    Κατάπιε.
ΚΑΡΛ       (καταπίνει το δαχτυλίδι)

© Η νέα ΣΚΗΝΗ – ΘΕΑΤΡΟ ΟΔΟΥ ΚΥΚΛΑΔΩΝ
© Για τη μετάφραση του Καθαροί, πια
   Τζένη Μαστοράκη




  
Ο Τίνκερ, Λευτέρης Βογιατζής
πηγή φωτογραφίας: ΤΟ ΒΗΜΑ, πολιτισμός



Η ερωτική καταστροφή συγγενεύει, ίσως, μ’ αυτό που, στο ψυχωτικό πεδίο, ονομάστηκε ακραία κατάσταση, και είναι μια «κατάσταση που βιώνεται από το υποκείμενο ως αναπόδραστος παράγοντας του αφανισμού του». Η εικόνα αυτή αφορμάται απ’ αυτά που συνέβησαν στο Νταχάου. Δεν είναι, αλήθεια, άηθες να συγκρίνεις την κατάσταση ενός υποκειμένου που αντιμετωπίζει ερωτικά προβλήματα, με την κατάσταση ενός έγκλειστου στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Νταχάου; Μια από τις πιο ανήκουστες ύβρεις της Ιστορίας μπορεί να εξομοιωθεί με ένα ασήμαντο, παιδαριώδες, σπουδαιοφανές και αδιόρατο περιστατικό που έπληξε ένα υποκείμενο που απλώς κατατρύχεται από το Φαντασιακό του; Κι όμως, οι δυο αυτές καταστάσεις, έχουν κάτι το κοινό: είναι, κυριολεκτικά, πανικές. Πρόκειται για καταστάσεις χωρίς υπόλοιπο, χωρίς επιστροφή: πρόβαλα τον εαυτό μου στον άλλον με τόση δύναμη, ώστε όταν εκείνος μου λείπει, δεν μπορώ να συγκεντρωθώ, να ξαναβρώ τον εαυτό μου: χάθηκα για πάντα.
                                                                
Ρολάν Μπαρτ, Αποσπάσματα ερωτικού λόγου,
Μτφ. Βασίλη Παπαβασιλείου, εκδ. Ράππα, 1977
 



2 σχόλια:

  1. και κάπως έτσι μας δόθηκε η ευκαιρία κι εμάς τους φανατικούς αναγνώστες, να μάθουμε πώς προέκυψε το Τίνκερ .
    Πολύ ενδιαφέρουσα ανάρτηση, θέατρο - φιλοσοφία - αποκαλύψεις, τί άλλο να ζητήσουμε...
    : )

    ΑπάντησηΔιαγραφή