Παρασκευή, 30 Δεκεμβρίου 2011

Ύμνος εις την Αθηνάν


   


 Christian Griepenkerl (1839-1916) Γερμανός ζωγράφος







Αφού ο Προμηθέας δημιούργησε τον άνθρωπο από πυλό, η Αθηνά εμφυσά ζωή σε αυτόν, δίνοντάς του τον λόγο και την ικανότητα κατανόησης.
Ζωγραφική οροφής (λάδι σε καμβά), πάνω από την μεγάλη σκάλα στο Augusteum, Oldenburg (Βόρεια Γερμανία)



Ύμνος εις την Αθηνάν

Κωστής Παλαμάς ( εδώ, οι τριάντα επτά τελευταίοι στίχοι του ύμνου)

 Λεωνίδας Δρόσης (1843-1884) Έλληνας γλύπτης






Άγαλμα της Αθηνάς Προμάχου, ύψους 4,11 μ., τοποθετημένο σε στύλο ιωνικού ρυθμού (συνολικό ύψος 23, 25 μ.) αριστερά του προστύλου του μεγάρου της Ακαδημίας Αθηνών.









Λεωνίδας Δρόσης, Πλάτων, Περίβολος της ακαδημίας Αθηνών
στο βάθος η Αθηνά Πρόμαχος, ενώ πίσω από τον Πλάτωνα, διακρίνεται η ελιά, το ιερό δέντρο της Θεάς






Άγαλμα της Αιγυπτιακής Θεάς του Πολέμου Νηίθ, ύψος 23 cm,  Ύστερη Περίοδος (640 – 332 π.Χ.)





Franz von Stuck (1863-1928) Γερμανός ζωγράφος





Μέδουσα









THE BIRTH OF ATHENE
Museum Collection: British Museum, London, UK
Catalogue No.: London B424
Beazley Archive No.: 301068
Ware: Attic Black Figure
Shape: Kylix, little master lip
Painter: Signed by the Phrynos Potter
Date: ca 560 BC
Period: Early Archaic







 THE BIRTH OF ATHENE
Museum Collection: Antikenmuseen, Berlin, Germany
Catalogue Number: Berlin F1704
Beazley Archive Number: 310014
Ware: Attic Black Figure
Shape: Tyrrhenian amphora
Painter: Attributed to the Kyllenios Painter
Date: ca 570 - 560 BC
Period: Archaic






THE BIRTH OF ATHENE
Museum Collection: Musée du Louvre, Paris, France
Catalogue Number: Louvre CA616
Beazley Archive Number: 300499
Ware: Attic Black Figure
Shape: Tripod kothon
Painter: Attributed to the C Painter
Date: ca 570 - 565 BC
Period: High Archaic


πηγή εικόνων: http//www.theoi.com/ 






 σελ. 25,26,27,28,29

Σημείωση: Η παραπάνω παραπομπή του Γκρέιβς (σελ.29) στη σελίδα 279 της Λευκής Θεάς του, αντιστοιχεί στη σελίδα 284 της ελληνικής έκδοσης (H Λευκή Θεά, Κάκτος 1998) κεφ. 12, παρ.38


Στο Ετυμολογικό Λεξικό του Σ. Βασδέκη, βρίσκουμε στην ίδια σελίδα(80) τις σχετιζόμενες με την ίδια ρίζα λέξεις, με την εξής σειρά: μανθάνω, μύθος, μήτις (απ’ όπου Μέδουσα και Προμηθεύς), Μούσα, Μάγος, μάντις.

μανθάνω [αόρ. έ-μα-θον, μά-θον, βλ. μάμμα, μάω, ματίζω, ματεύω, δηλαδή μά-ω + τι-θη-μι (μά-θη-σις). Άπαντες οι χρονικοί τύποι του μανθάνω συνάδουν μ’ αυτούς του τίθημι. Ότι δηλαδή ζητώ να θέσω μέσα στο νου μου κάτι που μ’ ενδιαφέρει]- μαθαίνω, ιδίως κατόπιν έρευνας και εξέτασης, στον αόρ. έχω μάθει, εννοώ, γνωρίζω, αποκτώ συνήθεια του να…, αισθάνομαι, παρατηρώ, καταλαμβάνω. μαθαίνω, μάθησις, μάθημα κ.λπ.

μύθος [μάθος, α>υ]- συμβουλή, γνώμη, ομιλία, λόγος, απόφθεγμα, διαταγή, παραγγελία, διήγημα, ιστορία, μυθολόγημα, απόφαση, σκοπός, σχέδιο. μυθέομαι, μυθέω, μύθευμα, μύθα, μύθαρ κ.λπ.

μήτις [μήτηρ, μάθος (θ>τ, α>η)]- σοφία, σύνεση, ευφυΐα, σύμβουλος, πρώτη γυναίκα του Διός, μητέρα της Αθηνάς. μήτιμα, μητιάω, μήστωρ, μητιέτα, μητιέτης, μητίομαι, μηδέω (τ>δ), μήδομαι, μήδος, μέδω (η>ε), Μέδουσα, μέδων, μέδιμνος, μόδιος (ε>ο), μοδισμός, μήδευμα, Μηδεσικάστη (κέ-σομαι, βλ. καίνυμαι), επιμήδομαι, Επιμηθεύς (δ>θ), Επιμηθίας, επιμηθής, επιμηθικώς, επιμηθέομαι, Προμηθεύς, προμήθεια κ.λπ.

Μούσα [βλ. μάμμα, μά-θη-σις, μύ-θος + άεισ-ε (αόρ. του αείδω > μααεισα >μούσα (ααει>ου>ω), διότι περί της Μούσας αναφέρει ο Όμηρος το αείδω «Μήνιν άειδε, θεά( = Μούσα)»]- θεά της ωδής, της μουσικής, της ποιήσεως, της ορχήσεως, του δράματος κ.λπ.

Μάγος [ μά-ω, μήχος, μα-νθάνω, μά-θος + άγω ή γόης]- ο εκ της Μηδικής φυλής των μάγων, ο εκ των ιερέων και σοφών ανδρών των Περσών, οι οποίοι ερμήνευαν όνειρα κ.λπ.

μάντις [βλ. μα, μαν (=αληθώς), μάω, μαίν-ομαι (έδιναν χρησμούς σε κατάσταση θείας μανίας ή εμπνεύσεως), μανθ-άνω (θ>τ)]- ο προλέγων, προφητεύων, προφήτης, προμηνύων. μαντεία, μαντείον, μαντείος κ.λπ.


Για την Λίλιθ γίνεται εκτενής αναφορά στην ανάρτηση Σαπφώ - Κέλομαί σε Γογγύλα.

Πρόκειται για Φιδο-θεά και Κουκουβάγια-θεά όπως και η Μήτις-Αθηνά-Μέδουσα με σύμβολό της την κουκουβάγια. Ήταν η πρώτη γυναίκα του Αδάμ, όπως και η Μήτις, η πρώτη γυναίκα του Δία. Υπήρξε "επικύνδηνη γυναίκα" όπως και η Μέδουσα. Παρουσιάζεται (ή παραλληλίζεται) στις κατά τόπους μυθολογίες και ως Ινάννα, Ιστάρ, Ίσις και σχετίζεται επίσης με τη Λάμια με την οποία  σχετίζεται και η Αθηνά, όπως θα δειχτεί και σε επόμενες αναρτήσεις με θέμα τη Θεά Αθηνά.



Η Λίλιθ που "στον ίσκιο της χαρούμενα μερεύουν τα λιοντάρια"






Σουμερίων ή Ασσυρίων Terra Cotta Relief 





Τρίτη, 27 Δεκεμβρίου 2011

Sweet Movie







«Τα παιδιά κάτω στον κάμπο». Μουσική-στίχοι: Μάνος Χατζιδάκις, τραγούδι: Μαρία Κάτηρα. Το τραγούδι γράφτηκε το 1945 για το έργο "Το καλοκαίρι θα θερίσουμε" του Αλέξη Δαμιανού που σκηνοθέτησε ο Γιώργος Σεβαστίκογλου. Τριάντα χρόνια αργότερα (1974), για τις ανάγκες της ταινίας "Sweet Movie" του Ντούσαν Μακαβέγιεφ, ο Χατζιδάκις το χρησιμοποιεί για να σχολιάσει μιαν απ' τις ειρωνείες της Ιστορίας: το 1943, οι Ναζί ξεθάβουν τα πτώματα Πολωνών αιχμαλώτων που είχαν σφαγιασθεί απ' τους Σοβιετικούς το 1940 στο δάσος του Κατύν (απ’ όπου και τα αυθεντικά πλάνα της σκηνής).


 



«Is there life on Earth?» («Υπάρχει άραγε ζωή πάνω στην Γη;»). Τραγούδι που συνέθεσε ο Μάνος Χατζιδάκις για την ταινία "Sweet Movie" (1974). Ερμηνεύει η Ανν Λόννμπεργκ  σε στίχους δικούς της και του σκηνοθέτη της ταινίας Ντούσαν Μακαβέγιεφ.
Το πλοίο των μποέμ «Survival» έχει ως ακρόπρωρο τη μορφή του Μαρξ από τα μάτια του οποίου κυλά ένα «δάκρυ».  Στο ναυτικό καπέλο του νεαρού που επιβιβάζεται τέλος στο «Survival» αναγάφεται η λέξη  «Потемкин» («Ποτέμκιν»).
 


Στις 28/12 είδαμε την ανάρτηση των danger.few!!!, Sonata for Hitler την οποία και αναδημοσιεύουμε, ως σχετική με την εδώ ανάρτηση (επιχειρώντας, παρά την άγνοιά μας, προσπάθεια μετάφρασης του αγγλικού κειμένου):






Σονάτα για τον Χίτλερ (Соната для Гитлера, 1989, Σοβιετική Ένωση, Στούντιο Ντοκιμαντέρ του Λένινγκραντ) σε σκηνοθεσία Αλεξάντρ Σοκούροφ (Александр Сокуров). Πάνω σε μουσική των Μπαχ και Πεντερέτσκι, η "Σονάτα για τον Χίτλερ" συνυφαίνει εικόνες από γερμανικό και σοβιετικό αρχειακό υλικό, επικεντρώνοντας στην ψυχολογική διάσταση του ιστορικού τοπίου κατά το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Μέχρι να ολοκληρωθεί και να κυκλοφορήσει η ταινία, χρειάστηκε μια δεκαετία ,1979-1989. Λογοκρίθηκε στην Σοβιετική Ένωση και αργότερα κυκλοφόρησε σε διεθνές κοινό.
«Όπως και με αρκετές νεανικές δημιουργίες του Σοκούροφ, αυτή η ταινία έχει δύο ημερομηνίες: η πρώτη είναι η ημερομηνία της δημιουργίας της (η ταινία ήταν τότε απαγορευμένη), η δεύτερη είναι η ημερομηνία της τελικής έκδοσης και της νόμιμης δημόσιας προβολής της. Η ταινία είναι φτιαγμένη από γερμανικό και σοβιετικό αρχειακό υλικό του Β' Παγκοσμίου Πολέμου - για την ακρίβεια, από το τέλος του πολέμου. Μια προσπάθεια να γίνει ένα μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ για το θέμα αυτό είχε επιχειρηθεί ήδη στο σοβιετικό κινηματογράφο της δεκαετίας του 1960: η ταινία - Ordinary Fascism - από τον εξαίρετο σοβιετικό σκηνοθέτη Mikhail Romm θεωρείται μια κλασική αναδρομική  μελέτη πάνω στο φασισμό. Ο Σοκούροφ, ωστόσο, χρησιμοποιεί την εκφραστική δύναμη του ντοκιμαντέρ με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο. Δεν συσσωρεύει υλικό για μια μεγάλης κλίμακας απόδοση των εγκλημάτων των Ναζί. Ως λυρικός κινηματογραφιστής, στο χώρο αυτής της μικρού μήκους ταινίας, καταφέρνει να παρουσιάσει τη γενική εικόνα του ιστορικού τοπίου μετά την καταστροφή. Εστιάζει μόνο στην ψυχολογική πτυχή του θέματος, δείχνοντας τους δράστες των εγκλημάτων ως επίσης και θύματα των εγκλημάτων τους: οι Γερμανοί στρατηγοί  εκτελούνται,  ο ηττημένος Χίτλερ βρίσκεται σε απόγνωση,  ένας λαός συνηθισμένος στη συνταγματική πειθαρχία, ένα έθνος ολόκληρο βιώνουν τη ντροπή.  Εδώ ο Σοκούροφ κάνει μια σιωπηρή σύγκριση με την ιστορία της χώρας του ή οποία ενώ είχε νικήσει τον Χίτλερ, την ίδια στιγμή είχε δημιουργήσει τον δικό της δικτάτορα, τον Στάλιν. Οι σκηνές είναι αριθμημένες: οι ημερομηνίες και στις δύο πλευρές του πλαισίου υποδηλώνουν τις χρονιές των θανάτων του Χίτλερ και του Στάλιν (1945 και 1953 αντίστοιχα)».  

Alexandra Tuchinskaya
 



Δευτέρα, 26 Δεκεμβρίου 2011

Περί γνώσεως


John Collier (1850-1934) Άγγλος ζωγράφος


Ιέρεια του Βάκχου
___________________________________________________________________________________

Αναρτήθηκε υπό τη μορφή σχολίων στο Ιστολόγιο

Η φιλοσοφία αναζητά απαντήσεις σε ερωτήματα. Μέλημά της είναι πριν απ’ όλα να ελέγξει τη λογικότητα των ερωτημάτων από την οποία ή μέσα στην οποία ενυπάρχει ήδη κι επομένως προκύπτει η απάντηση. Η ερώτηση, είναι μια διαδικασία άρθρωσης/προσέγγισης αυτού, που μέσω  της απάντησης, καλούμε γνώση, ενώ αληθής (ή αντιθέτως ψευδής) είναι η διαδικασία που αποκτούμε τη γνώση (σε σχέση προς τα ήδη δεδομένα της). Στο μυαλό, δεν χωρά ο κόσμος ο ίδιος παρά μόνο η εν δυνάμει εικόνα/γνώση του ως πνεύμα το οποίο είναι ένα πεδίο της ύλης στο οποίο αντικατοπτρίζεται (αναπαρίσταται) η όποια ύλη του κόσμου  (και το ίδιο το πνεύμα ως ύλη – αυτό που λέμε αυτογνωσία). Στο μυαλό χωρά η γνώση/εικόνα/αναπαράσταση του κόσμου/εαυτού   και όχι ο κόσμος/εαυτός (δηλαδή, το άπειρο υλικό της παράστασής τους). Τόσο ο κόσμος όσο και ο εαυτός ακόμα και ως απόλυτο Είναι (που ας μην ξεχνάμε πως είναι μια πνευματική/ιδεατή/ρυθμιστική  διάστασή τους και τίποτε το απτό στο παρόν (μέλλον - παρελθόν), όπως είναι για παράδειγμα μια καρέκλα, ένα μήλο ή ένας άνθρωπος ως τα μόνα που δεχόμαστε ως νόμιμα αντικείμενα της φιλοσοφίας) παραμένουν διαρκώς ελεύθερα και διαρκώς  αδιάγνωστα (μη συνειδητά) κατά την  αναλογία/αντιστοιχία  που και το πεπερασμένο, ορίζει και ορίζεται από το άπειρο, το απέραντο. Η απόλυτη γνώση, με την έννοια της απόλυτης κατάκτησης/ταύτισης εαυτού/κόσμου (αυτό που θα κατανοούσαμε και  ως θεό) θα ήταν το πέρας του απέραντου. Ο θεός αν ήταν, θα μπορούσε να είναι μόνο το απόλυτο μηδέν – δηλαδή, η εκ των προτέρων του κόσμου (κατά)λυση όλων των φιλοσοφικών προβλημάτων (το οποίο συνιστά ανοησία, από τη στιγμή που κόσμος υπάρχει και δεν μοιάζει να είναι  - όλος κι όλος -  μια μορφή του μηδενός).   Αντιθέτως, το φιλοσοφικό-ποιητικό ‘τίποτα’ ως το παραμόνιμο αδιάγνωστο και άπειρο κενό μέσα στο οποίο εκτυλίσσεται το πεπερασμένο μη κενό (ο υπαρκτός κόσμος) είναι το αναγκαίο προς τη διαλεκτική (έλλογη) ενότητα, σημείο της εξίσωσης.

Η επόμενη λογική, είναι αυτή που θέτει και νέα ερωτήματα. Είναι αυτή που σφυρηλατεί τη λογικότητα των νέων ερωτημάτων. Η επόμενη γνώση, ωστόσο, αν υπερβαίνει την όποια λογική (η οποία είναι μόνο μέσον), είναι η ποιητική γλώσσα των καταφάσεων (και όχι η λογική γλώσσα των ερωτημάτων/απαντήσεων/από-φάσεων). Μέχρι την επόμενη αλλαγή φάσης.

Η γνώση είναι ταξίδι, δεν είναι προορισμός. Ή αλλιώς ο προορισμός της γνώσης είναι το αέναο ταξίδι της ανά – παρά- στασης του αντικειμένου μέσω της ανά – στασης του υποκειμένου.

Κατανοώ τη γνώση ως διαρκή ανά-παράσταση του εγνωσμένου κι όχι ως ενότητα/ταύτιση του γνώστη με το εγνωσμένο του. Δεν μπορώ να κατανοήσω – προσωποποιήσω την αλήθεια ως ουσιαστικό (μια και καταλύεται έτσι η όποια διαλεκτική). Αληθές μπορεί να είναι ένα αντικείμενο, μόνο ως γνωστικό δεδομένο, στη σχέση του (ως δεδομένη ανά-παράσταση και όχι ως η ίδια η παράσταση) ως προς τη θεώρηση της γνώσης μας γι’ αυτό. Δεν υπάρχει το αντικείμενο «αληθές», όπως υπάρχει το αντικείμενο «μήλο». Ένα μήλο, δεν είναι αληθές ή ψευδές. Κάτι, ή είναι ή δεν είναι μήλο. Όσο δεν υπάρχει το ψευδές μήλο, άλλο τόσο δεν υπάρχει και το αληθές. Ψευδές είναι αν πούμε πως υπάρχει αληθές ή ψευδές μήλο. Ψευδής ή αληθής είναι ο τρόπος απόκτησης της γνώσης. Ψευδής ή αληθής είναι η ανά-παράσταση της παράστασης (η γνωστική εικόνα της) κι όχι η παράσταση η ίδια. Ψευδής ή αληθής είναι η γνώση στη σχέση της με τον εαυτό της και όχι στη σχέση της με το αντικείμενό της. Αν η γνώση ήταν α-ληθής, δεν θα εξελισσόταν. Η γνώση αυτό-ανά-θεωρείται κι έτσι εξελίσσεται. Μια γνώση που παραμένει α-ληθής (που δεν περνά δηλαδή στη λήθη, προκειμένου να αντικατασταθεί από την εξέλιξή της που είναι το μόνο α-ληθές χαρακτηριστικό της) είναι μια γνώση ψευδής.
___________________________________________________________________________________

John Collier


  Προσωπογραφία του Charles Robert Darwin
___________________________________________________________________________________

Παρασκευή, 23 Δεκεμβρίου 2011

Καίμε λέξεις


_________________________________________________________________________________

John William Waterhouse (1849-1917) English painter


Saint Eulalia, 1885
___________________________________________________________________________________

Πριν από τρία χρόνια είδα εφιάλτη πως με πήγαιναν στο ικρίωμα  και πως η μάνα μου σιδέρωνε ατάραχη τα ρούχα που θα φορούσα κατά την εκτέλεση, σαν να επρόκειτο να παρευρεθώ σε κάποια βράβευση. Ο εφιάλτης είχε να κάνει μ’ εκείνη την αίσθηση που όταν,  ενώ αποζητάς από έναν δικό σου άνθρωπο  να σε κατανοήσει, να προσπαθήσει να σε σώσει, να σε φυγαδεύσει με τον οποιοδήποτε τρόπο από τον επικείμενο, αναπόφευκτο και οδυνηρό χαμό που σε οδηγούν σιδηροδέσμιο, εκείνος βρίσκεται  με την πλευρά των δεσμοφυλάκων σου, πιστεύοντας πως αυτό που σου συμβαίνει «είναι το σωστό», «για το καλό το δικό σου και το ευρύτερο», πως θα όφειλες κι εσύ ο ίδιος να το αναγνωρίσεις και πώς αν τυχόν αγχώνεσαι είναι επειδή είσαι ακόμα ανώριμος (αλλά μέχρι να φτάσεις στο ικρίωμα, θα ωριμάσεις).( Την ίδια αίσθηση θυμάμαι πως είχα και όταν πήγαινα για πρώτη μέρα στο σχολείο. Στα προ -νήπια. Παρά το ότι σπούδασα κι έγινα μάλιστα και «καθηγητής», την ίδια αίσθηση έχω ακόμα κάθε φορά που σκέφτομαι ότι δεν πρόκειται τελικώς να τη γλιτώσω ποτέ και πως θα ξημερώνει πάντα η μέρα που θα ξαναπηγαίνω στο σχολείο  - στο όποιο σχολείο. Δηλαδή, όσες φορές κι αν έχω πάει στο ικρίωμα -και κοντεύω τα 50-  δεν έχω τελικώς ωριμάσει).

Ήταν πραγματικό όνειρο-εφιάλτης, από τον οποίο είχα ξυπνήσει απότομα, καταϊδρωμένος και λαχανιασμένος.

Η αίσθηση αυτή, από τότε, με συντροφεύει πλέον όλο και περισσότερο  και στο ξύπνιο μου, σχεδόν καθημερινά. Σχεδόν για όλους. Αισθάνομαι ότι μας πάνε όλους για εκτέλεση και πώς όλοι, ακόμα και τα θύματα (ιδίως αυτά) είναι προσηλωμένοι σαν τη μάνα μου στις διάφορες λεπτομέρειες που αφορούν τον ρουχισμό, τον τρόπο περπατήματος, τον τρόπο εκφοράς του λόγου, τα ορθογραφικά ή ιδεολογικά λάθη… Εξοργίζονται κάποιοι μονάχα αν θέλεις να καπνίσεις το τελευταίο σου τσιγάρο, μια και το τσιγάρο, απαγορεύεται πλέον παντού, ως κατάλοιπο  πρωτογονισμού.

…Λέτε να ‘ ναι  μόνο ιδέα μου;

Ή μήπως είμαι, τουλάχιστον εγώ, όντως η φύρα και τότε η εκτέλεσή μου, είναι όντως η λύση; Γιατί να μην παραδοθώ άνευ όρων; Αφού …κι αν δεν παραδινόμουν, πάλι άνευ όρων θα ήταν (οπότε για μένα, ο ηρωισμός είναι και στις δύο περιπτώσεις, ο ίδιος, άνευ όρων, ενώ, ανεξαρτήτως του αν τελικώς στηθεί ή όχι το άγαλμά μου στην κεντρική πλατεία, οι σκύλοι θα συνεχίσουν να ανακουφίζονται από τα ούρα τους ελεύθερα).
Αλλά και που παραδίδομαι (λέμε τώρα…) δεν με εκτελούν, τουλάχιστον να λυτρωθώ από το μαρτύριο. Εξακολουθούν να με πηγαίνουν κάθε μέρα για εκτέλεση… χρεώνοντάς με, ενώ οι γύρω μου, εξακολουθούν να επισημαίνουν λάθη παντού, τόσο στους δανειστές όσο και στους οφειλέτες, δίχως ν’ αλλάζει τίποτα…
______________________________________

… Ο οποιοσδήποτε μπορεί να ισχυρίζεται πως η ελευθερία είναι βίωμα. Πως δεν εξηγείται, δεν περιγράφεται, δεν, δεν, δεν… αλλά είναι βίωμα, προϊόν ενόρασης κ.λπ . Μήπως όμως ελευθερία, δεν είναι και όταν λέει/πιστεύει κάποιος (βιώνοντας απολύτως ελεύθερα) πως ελευθερία δεν υφίσταται;

Αναλόγως (σε υπόθεση εργασίας που δεχόμαστε την έννοια της ουσίας), θα μπορούσε να ήταν βαθύτατα ουσιαστικό, αν κάποιος έλεγε/πίστευε πως δεν υπάρχει, ούτε εξάγεται ούτε συμπεραίνεται  η ουσία.
______________________________________

Οι λέξεις/έννοιες/ιδέες, είναι τελικώς σαν τα πουκάμισα. Τις φοράς και ανάποδα, τις ξεχνάς στην ντουλάπα, τις φοράς κατάσαρκα στην πυρά της θυσίας σου, τις πετάς στη φωτιά της ανθρώπινης ζεστασιάς, ως προσάναμμα. 

___________________________________________________________________________________

Η Αγία Ευλαλία (Eulalia, Aulaire, Aulazia, Ollala, Eulària) (περ.290 – 12 Φεβ 303) συν-πολιούχος της πόλης της Βαρκελώνης, ήταν δεκατριών χρονών, Ρωμαία, χριστιανή παρθένα, όταν υπέκυψε από μαρτυρικό θάνατο στη Βαρκελώνη κατά τη διάρκεια της δίωξης των χριστιανών επί της βασιλείας του αυτοκράτορα Διοκλητιανού.
Επειδή αρνήθηκε να αποκηρύξει την πίστη της οι Ρωμαίοι την υπέβαλαν σε δεκατρία βασανιστήρια μεταξύ των οποίων:

Την έκλεισαν σ’ ένα βαρέλι  με μαχαίρια (ή γυαλιά)  το οποίο άφησαν να κατρακυλήσει στο δρόμο, ο οποίος έκτοτε ονομάζεται «Κάθοδος της Αγίας Ευλαλίας».

Την έκοψαν στα στήθη.

Τη σταύρωσαν.

Την αποκεφάλισαν.  

...Ένα περιστέρι πέταξε μέσα από το στόμα της (ή φτερούγισε πάνω απ' το λαιμό της) κατά τη στιγμή του θανάτου της. 
___________________________________________________________________________________

Χειμερινό Ηλιοστάσιο


__________________________________________________________________________________

Luis Ricardo Falero (1851-1896) Ισπανός ζωγράφος


Vision of Faust
__________________________________________________________________________________

Ο Φιρμικός Ματέρνος στο έργο του Περί του σφάλματος της ειδωλολατρικής θρησκείας περιγράφει τον Κρητικό Διόνυσο (Ζαγρέα) να σκοτώνεται κατ’ εντολή του Δία, να βράζει σε χύτρα και να τον τρώνε οι Τιτάνες. Ο ίδιος παραδίδει για τους Κρήτες ότι τελούσαν ετήσια νεκρική εορτή, κατά την οποία αναπαριστούσαν το δράμα των βασανιστηρίων του αγοριού – και της αλλαγής της μορφής του – καταναλώνοντας ένα ζωντανό ταύρο ως υποκατάστατο του. Ωστόσο δεν πέθανε διότι σύμφωνα με χωρίο του Επιμενίδη, όπως παρατίθεται από τον Απ. Παύλο, ο Μίνωας του απήγγειλε πανηγυρικό:

Δεν πέθανες αλλά ζεις και παραμένεις στην αιωνιότητα

Ο Απ. Παύλος παραθέτει παρόμοιο απόσπασμα από την ποιητή Άρατο:

Μέσα σου ζούμε κινούμαστε και υπάρχουμε

Στην Αθήνα η ίδια γιορτή  - υπό το όνομα Λήναια (εορτή το τελετουργικό της οποίας κρατούσαν γυναίκες) - γιορταζόταν κατά το χειμερινό ηλιοστάσιο, οπότε ο θάνατος και η παλιγγενεσία του Βρέφους Διόνυσου της συγκομιδής δραματοποιείτο με παρόμοιο τρόπο. Στον πρωτογενή μύθο δεν υπήρχαν Τιτάνες. οι μανιασμένες γυναίκες, οι εννέα αντιπρόσωποι της Σελήνης –θεάς  Ήρας, σπάραζαν το παιδί και ευωχούνταν τις σάρκες του. [Λάβετε φάγετε, τούτο εστί το σώμα μου - Πίετε εξ αυτού πάντες, τούτο εστί το αίμα μου] Στα Λήναια οι μετέχοντες έτρωγαν χρονιάρικο κατσικάκι και όχι ταύρο. Όταν ο Απολλόδωρος παραδίδει ότι ο Διόνυσος μεταμορφώθηκε σε κατσικάκι, Έριφο, για να σωθεί από την οργή της Ήρας, αυτό σημαίνει ότι η Ήρα κάποτε τον κατασπάραξε ως βρέφος και ότι, όταν έγιναν δεκτοί στην ευωχία και οι άντρες (οι Τιτάνες ή παιδαγωγοί), ένα κατσικάκι αντικατέστησε το θύμα.  

Η αρχαιότερη σωζόμενη καταγραφή αντίστοιχης θρησκευτικής πρακτικής στην Ευρώπη είναι μια σπηλαιογραφία της Ωρινάκιας περιόδου στο Κογκούλ της βορειοανατολικής Ισπανίας που παριστάνει τα Λήναια της Παλαιολιθικής Εποχής. Νεαρός Διόνυσος με υπερμεγέθη γεννητικά όργανα στέκει άοπλος, μόνος και εξαντλημένος στο μέσο ενός μισοφέγγαρου από εννέα γυναίκες που χορεύουν κατάντικρύ του. Ο Διόνυσος είναι γυμνός, με εξαίρεση κάτι που μοιάζει με ζευγάρι εφαρμοστές μπότες που δένουν στο γόνατο.  εκείνες είναι εντελώς καλυμμένες και φορούν μικρά κωνικά καπέλα. Αυτές οι μανιασμένες γυναίκες, που διαφέρουν η μια από την άλλη ως προς το σώμα και τις λεπτομέρειες της ενδυμασίας τους, γίνονται όλο και μεγαλύτερες σε ηλικία όπως κυττάζει κάποιος το μισοφέγγαρο προς τη φορά των δεικτών του ρολογιού. Η σειρά αρχίζει με τρία νεαρά κορίτσια, τα πρώτα δύο με μακριές φούστες, από τα δεξιά [προφανώς στην εικόνα που περιγράφει ο Γκρέιβς οι γυναίκες βρίσκονται σε πρώτο πλάνο – όπως λέει και παρακάτω – με την πλάτη προς τον θεατή] και κλείνει με δύο λιπόσαρκες μελαχρινές ηλικιωμένες γυναίκες στα αριστερά και μια αποστεωμένη γριά στην άλλη άκρη. η γριά έχει πρόσωπο σαν παλιά σελήνη και χορεύει αντίστροφα από τη φορά του ρολογιού. Ενδιάμεσα βρίσκονται τρεις ρωμαλέες χρυσόμαλλες γυναίκες από τις οποίες η μία φοράει κοντό, ζωηρόχρωμο γιορτινό φόρεμα. Αντιπροσωπεύουν σαφώς τις τριάδες της Νέας Σελήνης, της Παλαιάς Σελήνης και της Πανσελήνου – η αποστεωμένη γριά είναι η Άτροπος, το αρχαιότερο μέλος της τριάδας της Παλαιάς Σελήνης.
Εμπρός από το αρχαιότερο μέλος της τριάδας της Νέας Σελήνης βρίσκεται ένα ζώο του οποίου τα μπροστινά πόδια κρύβονται από τη φούστα της – μοιάζει να είναι μαύρο γουρούνι. Στο πρώτο πλάνο της εικόνας χοροπηδώντας πίσω από τις πλάτες της τριάδας της πανσελήνου, βρίσκεται [… ] ένα νεβρό [νεογνό της ελάφου] δίχως κέρατα. Ορθό πάνω στον αυχένα του νεβρού και στραμμένο προς τα πίσω, ισορροπεί κάποιο δαιμόνιο ή ξωτικό με όψη αγοριού, παριστάνοντας ολοκάθαρα την ψυχή του καταδικασμένου Διόνυσου που βγαίνει. Διότι οι μανιασμένες γυναίκες τον πλησιάζουν όλο και πιο πολύ και όπου να’ ναι θα τον σπαράξουν και θα ευωχηθούν τα ματωμένα κομμάτια του. Μολονότι δεν υπάρχει κάτι στην εικόνα να υποδηλώνει την εποχή, εικάζουμε με βεβαιότητα ότι πρόκειται για το χειμερινό ηλιοστάσιο.

Robert Graves, Η λευκή Θεά, Ιστορική γραμματική του ποιητικού μύθου, κεφ. 22 παρ. 38, 39, 40, Κάκτος 1998  
___________________________________________________________________________________

Η ανάρτηση γράφτηκε τη νύχτα του χειμερινού ηλιοστασίου, που γι’  αυτή τη χρονιά είναι η νύχτα μεταξύ 22ας και 23ης Δεκεμβρίου, με διάρκεια 14 ώρες και 29 λεπτά. Την αυγή του χειμερινού ηλιοστασίου ξεκινά η πιο μικρή ημέρα του χρόνου,  καθώς ο ήλιος ανεβαίνει μόλις 25 μοίρες πάνω από τον ορίζοντα, μένει λιγότερη ώρα στον ουρανό και δύει πιο γρήγορα. Η νύχτα που ακολουθεί είναι η μεγαλύτερη νύχτα του έτους. Από την επόμενη μέρα, ο ήλιος ανατέλλοντας σηκώνεται όλο και ψηλότερα, με αποτέλεσμα ν’ αρχίσουν και πάλι να μεγαλώνουν οι μέρες και να μικραίνουν οι νύχτες.


Οι Έλληνες, κατά το χειμερινό ηλιοστάσιο, εόρταζαν τη Γέννηση του Διονύσου από τη μητέρα του Σεμέλη (Σελήνη-θεά). Κατά άλλους μύθους ο Διόνυσος γεννήθηκε από τη Δήμητρα, την Ιώ, τη Διώνη, την Περσεφόνη, τη Λήθη. Σε όλες τις περιπτώσεις, πατέρας ήταν ο Δίας πάντα μεταμορφωμένος. Η Σεμέλη λατρευόταν στην Αθήνα κατά τα Λήναια, την Εορτή των Έξαλλων Γυναικών.   

Οι χριστιανοί κατά το χειμερινό ηλιοστάσιο εόρταζαν τη Γέννηση του Ιησού από τη μητέρα του Μαρία την Παρθένο καθώς πριν από την αντικατάσταση του παλαιού ημερολογίου από το Γρηγοριανό, το χειμερινό ηλιοστάσιο έπεφτε συνήθως στις 25 Δεκεμβρίου. Με την αλλαγή του ημερολογίου εξακολουθούν να εορτάζονται τα Χριστούγεννα στις 25 Δεκεμβρίου, παρά το ότι δεν συμπίπτουν πια με το ηλιοστάσιο.    
___________________________________________________________________________________

Gustave Moreau (1826-1898) Γάλλος ζωγράφος


Ζευς και Σεμέλη,1895, 2120 x 1180 mm, Musee Gustave Moreau (Paris, France)
___________________________________________________________________________________

Σάββατο, 17 Δεκεμβρίου 2011

Σαπφώ - Δέδυκε μὲν ἀ Σελάννα - Κορνήλιος Καστοριάδης

Δέδυκε μν Σελάννα
κα Πληίαδες, μέσαι δ
νύκτες, παρ δ’ ρχεται ρα,
γω δ μόνα κατεύδω.

Η Σελήνη και οι Πλειάδες έδυσαν,
είναι μεσάνυχτα·                                                                                                           εποχή, ώρα, νιότη παρέρχονται                                                                                        κι εγώ κοιμάμαι μόνη.

ποιητική απόδοση: Κορνήλιος Καστοριάδης 
__________________________________________________________________________________

William Adolphe Bouguereau (1825-1905) Frensh painter


Lost Pleiad - Χαμένη Πλειάδα 1884
___________________________________________________________________________________

Κορνήλιος Καστοριάδης
Εκφραστικά Μέσα της Ποιήσεως. Μερικές σημειώσεις.



William Adolphe Bouguereau - Sketch for Night - Σχέδιο για τη Νύχτα


  
William Adolphe Bouguereau -Η Νύχτα 1883


 William Adolphe Bouguereau -
Le Printemps (The Return of Spring - H Eπιστροφή της Άνοιξης), 1866, Joslyn Art Museum, Omaha, Nebraska, United States

Jean-Léon Gérôme (1824-1904) Γάλλος ζωγράφος



Ο Σωκράτης αναζητεί τον Αλκιβιάδη στο σπίτι της Ασπασίας, 1861
_________________________________________________________________________________

Jean-Baptiste Regnault (1754-1829) Γάλλος ζωγράφος


 Socrate arrache Alcibiade du sein de la Volupté,1791

Vinnie Ream Hoxie (1847-1914) Αμερικανίδα γλύπτρια


Σαπφώ (λεπτομέρεια) μάρμαρο

____________________________________________________________________________________

Πέμπτη, 15 Δεκεμβρίου 2011

Σαπφώ - Μούσα των Εικαστικών Τεχνών (2)

___________________________________________________________________________________

Pierre Oliver Joseph Coomans (1816-1889) Βέλγος ζωγράφος

 
Sappho at Mitylene, 1876, 151.1 x 86.4 cm, Private collection
___________________________________________________________________________________

Leopold Burthe (1823-1860) Γάλλος ζωγράφος


Sappho jouant de la lyre – Sappho plays the lyre, 1848, 106 x 69 cm, Musee des Beaux Arts, Carcassonne, France
___________________________________________________________________________________

Martin Drolling (1752-1817) Γάλλος ζωγράφος


Sappho et Phaon Chantant Leurs Amours Dans Une Grotte, Oil on panel, 61 x 51.5 cm, Private collection
___________________________________________________________________________________


Alois  Hans Schram(m) (1864-1919) Austrian artist


This is an original 1894 print of an engraving of Sappho


...Postcard
__________________________________________________________________________________

Louis Ducis (1775-1847) Γάλλος ζωγράφος


Sappho Recalled to Life by the Charm of Music, c. 1811, Norton Simon Museum
___________________________________________________________________________________

Leon Bazille Perrault (1832-1908) Γάλλος ζωγράφος


Sappho


The Illustrated London News, Dec, 17, 1892 “Sappho by L. Perrault” (Σαν αύριο, πριν από 119 χρόνια)
___________________________________________________________________________________ 

Julia Margaret Cameron (1815-1879) Βρετανίδα φωτογράφος


Sappho (μοντέλο: Mary Hillier - κορίτσι που εργαζόταν ως οικονόμος στο σπίτι της φωτογράφου και υπήρξε η "Μούσα" για πολλές φωτογραφίες της) 1866, 35 χ 27.3 cm, φωτογραφία (τυπωμένη από σπασμένο αρνητικό)
___________________________________________________________________________________


Helena Modjeska (Modrzejewska,1840-1909) Πολωνή ηθοποιός, φωτογραφημένη ως Σαπφώ  
__________________________________________________________________________________

Giovanni Duprè (1817–1882) Ιταλός γλύπτης



Saffo abbandonata, 1857, Galleria d'Arte Moderna, Roma, Italia
___________________________________________________________________________________